خيابان البلاط به طرف شمال ؛ يعنى در ميان مسجد تا باب الجمعه ، محلهها و كوچههاى الحماثه ، زقاق الحبس ، زقاق انكينى ، زقاق الصماهدى ، حارة الميده ، حارة الشرشوره ، زقاق البدور ، حارة الأغوات ( كه اين كوى خواجگان حرم مطهر است ) قرار دارند و در بخشهايى كه از باب الجمعه و به سمت جنوب شهر تا دروازه مصرى و بازار بزرگ محلههاى و كويهاى :
دوران ، الصالحيه ، زقاق يا هو ، حارة احمد حيدر ، حارة بنى حسين ( كه در اين كوچه خانوادهاى با اين نام سكونت دارند ) ، حارة البسوغ ، حارة السقيفه ، حارة الرصاص ، زقاق الزرندى ، زقاق الكبريت ، زقاق الحجامين ، حارة سيدى مالك ( كه منزل مالك بن أنس فقيه مشهور سنى در آن بوده است ) ، حارة الخماشين قرار دارند .
بورخارت مىگويد : عربها - بطور عموم - توجهى به شكوه و زيبايى ساختمان ندارند و حتى بزرگان و سران آنان نيز در ساختمانهاى خود به حداقل و ضرورى بسنده مىكنند . از اين رو در شهرى همانند مدينه ساختمانهاى باشكوهى - جز چند ساختمان - نمىتوان يافت ، و از معدود بناهاى چشم گير در مدينه ، يكى حرم پيامبر است كه در آن آرامگاه پيامبر بزرگ اسلام است و ديگرى مدرسهاى عمومى است به نام « المدرسة الحميديه » در خيابان البلاط ، و سومى ساختمانى است در نزديكى حرم مطهر كه امام حرم در آن سكونت گزيده ، و چهارمى انبار بزرگ حبوبات شهر است كه در ميان آن حياط بزرگى قرار دارد و اين ساختمان در بخش جنوبى شهر مىباشد ، و بالأخره حمامى است در نزديكى انبار غلّه و اين تنها حمام عمومى شهر است كه در سال 973 ه . به وسيلهء محمد پاشا وزير سلطان سليمان ساخته شده است .
اما قرارگاه نظامى شهر عبارت است از قلعهاى با برج و باروى استوار
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى ) — صفحة 108
مساهمون: جعفر الخياط
ص١٠٨