« دعائم الاسلام و ذكر الحلال والحرام والقضايا والاحكام » « 1 » است كه در « دو » جلد تدوين يافته و در مجموع حاوى « سى و سه » كتاب است .
نكتهى قابل توجهى كه دربارهى كتاب قاضى نعمان ( رحمه الله ) وجود دارد اين است كه ، خوشبختانه امروزه كتاب ايشان در دسترس قرار دارد ؛ لذا ما مىتوانيم به آن استناد كرده و از آن استفاده نماييم .
پس از فحص پيرامون مسئلهى مورد بحث ، به نظر مرحوم قاضى نعمان مصرى ( رحمه الله ) دربخش كتاب الفرائض يا كتاب الارثدر كتاب « دعائم الاسلام » بر مىخوريم كه ، ماحصل عبارت ايشاناين است كه مىفرمايد : « ما نمىتوانيم با عموم قرآن مخالفت كنيم » يعنى ايشان مىخواهند بگويند كه : « زوجه از جميع ما ترك زوج ارث مىبرد » .
اصل فتواى قاضى نعمان ( رحمه الله ) چنين است :
« و من ذلك ما روى عن أبى جعفر و أبى عبد الله ( ع ) أنهما قالا : لا يرث النساء من الارض شيئا إنما تعطى المرأة قيمة النقضفهذا أيضا لو حمل على ظاهره و على العموم لكان يخالف كتاب الله جل ذكره و السنة و إجماع الائمة و الامة . . . » « 2 » و از اين رو آنچه روايت شده از امام باقر و امام صادق ( ع ) كه فرمودند : اينكه زوجات از زمين چيزى را ارث نمىبرد و صرفاً قيمت ساختمان و بنا به او داده مىشود
و نيز اگر اين روايت را به ظاهر و عموميّتش حمل كنيم ، هرآينه مخالف كتاب ، سنّت و اجماع ائمه و امت [ اسلامى ] خواهد بود .
هامش
( 1 ) . دربارهى كتاب دعائم الاسلام ذكر دو نكته لازم است :
نكته اول : همانطور كه ذكر شد اين كتاب از دومجلد تشكيل يافته است : جلد اول آن درباره عبادات است و شامل بحث ولايت ، طهارت ، صلات ، زكات ، صوم ، حج و جهاد مىباشد و جلد دوم نيز درباره معاملات است و شامل بحث هاى وصايا ، ارث ، نكاح ، طلاق و . . . است .
نكته دوم : اكثر روايات نقل شده در اين كتاب ، مرسلاند و به سند آنها اشارهاى نشده است ؛ اين شيوه يعنى عدم نقل سلسله سند از روشهاى قاضى نعمان ( رحمه الله ) است و ايشان فقط در كتاب الايضاح به راويان اشاره نموده است .
( 2 ) . ر . ك . به : دعائم الاسلام ، قاضى نعمان مصرى ( رحمه الله ) ، كتاب الفرائض ، ج 2 ص 397 .