- محمد بن سناندر رجال « كامل الزيارات » « 1 » و « تفسير على بن ابراهيم قمى » « 2 » داراى توثيق عام است .
- برخى ديگر از متأخّرين ، همچون مرحوم سيّد بن طاووس ( رحمه الله ) و مرحوم شيخ حر عاملى ( رحمه الله ) « محمد بن سنان » را توثيق نمودهاند .
* نظر مختار
- به نظر مىرسد ، توثيق مرحوم شيخ حر عاملى ( رحمه الله ) قابليت معارضه با تضعيف جناب شيخ طوسى ( رحمه الله ) و مرحوم شيخ نجاشى ( رحمه الله ) ندارد ؛ اگر چه اعتقاد بر اين است كه :
1 . توثيقات متأخّرين همانند توثيقات متقدّمين داراى اعتبار است ؛
2 . در صورتى كه توثيق عام ، معارض با جرح خاصى نباشد در توثيق ، كفايت مىكند .
- بنابراين با توجه به مطالب پيش گفته « محمد بن سنان » ، قابل اعتماد نيست .
* نظر محقق بروجردى ( رحمه الله ) دربارهى اين روايت
محقق بروجردى ( رحمه الله ) معتقد است كه كسى كه با لحن و الفاظ روايات وارده از ائمه معصومين ( ع ) ارتباط دارد متوجه مىشود كه اين روايت خود گوياى اين مطلب است كه از امام ( ع ) نيست ؛
به عبارت ايشان توجه فرماييد :
« و هذه الرواية تنادى بأعلى صوتها انّها ليست بهذه الالفاظ من الامام ( ع ) كما يعرف ذلك من كان له أدنى بصيرة فى ألفاظ الاحاديث المنقولة عنهم ( ع ) » « 3 »
هامش
( 1 ) . كاملالزيارات / كامل الزيارة / جامع الزيارات / الزيارات ، قمى ، ابنقولويه ، ابوالقاسم جعفربن محمدبن جعفربن موسى بن مسرور بن قولويه قمى ( رحمه الله ) ( م 367 هق )
( 2 ) . تفسير قمى ، على بن ابراهيم بن هاشم قمى .
( 3 ) . ر . ك . به : تقريرات ثلاث ، آيت الله بروجردى ( رحمه الله ) ، ص : 112 .