أ . رواياتى كه فقط راجع به « ارض » و « عقار » سخن به ميان آوردهاند ، امّا راجع به « آلات » و « ابنيه » سكوت كردهاند .
ب . رواياتى كه راجع به « ارض » و « عقار » قائل به ارث نبردن زوجهاند ، امّا راجع به « آلات » و « ابنيه » قائل به ارث بردن زوجه از عين آن هستند .
ج . رواياتى كه راجع به « ارض » و « عقار » قائل به ارث نبردن زوجه از عين و قيمت هستند ، امّا راجع به « آلات » و « ابنيه » قائل به ارث بردن زوجه فقط از قيمت آن هستند . ( قول مشهور ) .
بررسى روايات در نزاع اول
هفده روايت باب ششم كتاب « وسائل الشيعة » « 1 » عنوانى كه توسط صاحب وسائل ( رحمه الله ) براى باب ششم كتاب « وسائل الشيعة ، ابواب ميراث الازواج » انتخاب شده چنين است : « بَابُ أَنَّ الزَّوْجَةَ إِذَا لَمْ يَكُنْ لَهَا مِنْهُ وَلَدٌ لَا تَرِثُ مِنَ الْعَقَارِ وَ الدُّورِ وَ السِّلَاحِ وَ الدَّوَابِّ شَيْئاً وَ لَهَا مِنْ قِيمَةِ مَا عَدَا الْأَرْضَ مِنَ الْجُذُوعِ وَ الْأَبْوَابِ وَ النِّقْضِ وَ الْقَصَبِ وَ الْخَشَبِ وَ الطُّوبِ وَ الْبِنَاءِ وَ الشَّجَرِ وَ النَّخْلِ وَ أَنَّ الْبَنَاتِ يَرِثْنَ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ » « 2 »
باب اينكه زوجه اگر از شوهرش فرزندى نداشته باشد از زمينها ، خانهها ، سلاح و حيوانات چيزى ارث نمىبرد و براى او غير از زمين از قيمت تنهى درختان [ تيرها ] و درهاو ساختمان خراب شده و نىها و چوبها و آجر و بنا و درخت و نخل است و اينكه دختران از همه چيز ارث مىبرند .
نكتهاى كه پژوهشگران و مطالعه كنندگان لازم است پيرامون كتاب « وسائل الشيعة » بدانند ، اين است كه عناوين انتخابى در هر باب ، همان فتواى مرحوم شيخ حُرِّ عاملى ( رحمه الله ) است كه ايشان مطابق با آنها ، روايات را دستهبندى نموده است .
بنابراين ، فتواى آن جناب ، در ما نحن فيه ، چنين است :
هامش
( 1 ) . ر . ك . به : وسائلالشيعة ، شيخ حر عاملى ( رحمه الله ) ، ج 26 ، ص 206 الى 212
( 2 ) . ر . ك . به : همان ، ج 26 ، ص 206 .