جوابهاى ديگرى از اين سؤال نيز دادهاند ، مانند اينكه آيه محذوفى دارد و در تقدير چنين است : لكم جزاء دينكم و لى جزاء دينى ، « جزاى دين شما براى شما ، و جزاى دين من براى من » .
ديگر اينكه : « دين » در اينجا به معنى جزا است ، و آيه نيز هيچ محذوفى ندارد ، و مفهومش اين است شما جزاى خودتان را مىگيريد و من هم جزاى خودم را ( 1 ) .
ولى تفسير و پاسخ اول مناسبتر به نظر مىرسد .
5 - او هرگز يك لحظه با شرك سازش نكرد
آنچه در اين سوره آمده در واقع بيانگر اين واقعيت است كه توحيد و شرك دو برنامه متضاد و دو مسير كاملا جدا مىباشد ، و هيچ شباهتى با يكديگر ندارند ، توحيد انسان را به خدا مربوط مىسازد ، در حالى كه شرك او را از خدا بيگانه مىكند .
توحيد رمز وحدت و يگانگى در تمام زمينهها است در حالى كه شرك مايه تفرقه و پراكندگى در همه شؤون است .
توحيد انسان را از عالم ماده و جهان طبيعت بالا مىبرد ، و در ما وراى طبيعت به وجود بى انتهاى الهى پيوند مىدهد ، در حالى كه شرك انسان را در چاه طبيعت سرنگون مىسازد ، و به موجودات محدود و ضعيف و فانى پيوند مىدهد .
به همين دليل پيغمبر اكرم ص و تمام انبياء عظام نه تنها يك لحظه با شرك سازش نكردند ، بلكه نخستين و مهمترين برنامه آنها مبارزه با آن بود .
هامش
( 1 ) ضمنا بايد توجه داشت كه « دين » در جمله « و لى دين » مكسور است و كسره آن دلالت بر ياء محذوف مىكند و در واقع « و لى دينى » است .