نخست مىفرمايد : « ما به تو كوثر عطا كرديم » ( * ( إِنَّا أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ ) * ) .
« كوثر » وصف است كه از « كثرت » گرفته شده ، و به معنى خير و بركت فراوان است ، و به افراد « سخاوتمند » نيز « كوثر » گفته مىشود .
در اينكه منظور از « كوثر » در اينجا چيست ؟ در روايتى آمده است كه وقتى اين سوره نازل شد پيغمبر اكرم ص بر فراز منبر رفت و اين سوره را تلاوت فرمود ، اصحاب عرض كردند : اين چيست كه خداوند به تو عطا فرموده ؟ گفت :
نهرى است در بهشت ، سفيدتر از شير ، و صافتر از قدح ( بلور ) در دو طرف آن قبه هايى از در و ياقوت است » . . . ( 1 ) .
در حديث ديگرى از امام صادق ع مىخوانيم كه فرمود : « كوثر نهرى است در بهشت كه خداوند آن را به پيغمبرش در عوض فرزندش ( عبد اللَّه كه در حيات او از دنيا رفت ) به او عطا فرمود .
بعضى نيز گفتهاند : منظور همان « حوض كوثر » است كه تعلق به پيامبر ص دارد و مؤمنان به هنگام ورود در بهشت از آن سيراب مىشوند ( 2 ) .
بعضى آن را به نبوت تفسير كرده ، و بعضى ديگر به قرآن ، و بعضى به كثرت اصحاب و ياران ، و بعضى به كثرت فرزندان و ذريه كه همه آنها از نسل دخترش فاطمه زهرا ع به وجود آمدند ، و آن قدر فزونى يافتند كه از شماره بيرونند ، و تا دامنه قيامت يادآور وجود پيغمبر اكرمند ، بعضى نيز آن را به « شفاعت » تفسير كرده و حديثى از امام صادق در اين زمينه نقل نمودهاند ( 3 ) .
تا آنجا كه « فخر رازى » پانزده قول در تفسير « كوثر » ذكر كرده است ، ولى ظاهر اين است كه غالب اينها بيان مصداقهاى روشنى از اين مفهوم وسيع
هامش
( 1 و 2 ) مجمع البيان جلد 10 صفحه 549 .
( 3 ) « همان مدرك » .