تفسير : واى بر عيبجويان و غيبت كنندگان !
اين سوره با تهديدى كوبنده آغاز مىشود مىفرمايد : « واى بر هر عيبجوى مسخره كننده اى ! » ( * ( وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ ) * ) آنها كه با نيش زبان و حركات ، دست و چشم و ابرو در پشت سر و پيش رو ، ديگران را استهزاء كرده ، يا عيبجويى و غيبت مىكنند ، يا آنها را هدف تيرهاى طعن و تهمت قرار مىدهند .
« همزه » و « لمزة » هر دو صيغه مبالغه است ( 1 ) اولى از ماده « همز » در اصل به معنى « شكستن » است و از آنجا كه افراد عيبجو و غيبت كننده شخصيت ديگران را درهم مىشكنند به آنها « همزه » اطلاق شده .
و « لمزة » از ماده « لمز » ( بر وزن رمز ) در اصل به معنى غيبت كردن و عيبجويى نمودن است .
در اينكه آيا اين دو واژه به يك معنى است ، و اشاره به غيبت كنندگان و عيبجويان مىكند ؟ يا در ميان اين دو فرقى است ؟ مفسران احتمالات زيادى دادهاند ، بعضى آنها را به يك معنى گرفتهاند ، و بنا بر اين ذكر اين دو با هم براى تاكيد است .
ولى بعضى گفتهاند « همزه » به معنى غيبت كننده و « لمزه » به معنى عيبجو است .
بعضى ديگر « همزه » را به معنى كسانى كه با اشارت دست و سر عيبجويى
هامش
( 1 ) صيغه مبالغه غير از اوزان ششگانه معروف به وزنهاى ديگر نيز مىآيد ، از جمله همين وزن است كه اشباه و نظائرى نيز در لغت عرب دارد مانند « ضحكه » به معناى كسى كه بسيار خندان است .