تفسير : بلاى تكاثر و تفاخر !
در اين آيات نخست با لحنى ملامت بار مىفرمايد : « تفاخر و مباهات بر يكديگر شما را از خدا و قيامت به خود مشغول داشت » ( * ( أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ ) * ) .
« تا آنجا كه به زيارت و ديدار قبرها رفتيد ، و قبور مردگان خود را برشمرديد » ( * ( حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ ) * ) .
اين احتمال نيز در تفسير آيه داده شده است كه « تكاثر » و « تفاخر » آن چنان آنها را به خود مشغول داشته كه تا لحظه ورود در قبر نيز ادامه دارد .
ولى معنى اول با تعبير « * ( زُرْتُمُ الْمَقابِرَ ) * » و همچنين شان نزولها و خطبه نهج البلاغه كه به خواست خدا بعدا به آن اشاره مىشود سازگارتر است .
« الهاكم » از ماده « لهو » به معنى سرگرم شدن به كارهاى كوچك و غافل ماندن از اهداف و كارهاى مهم است ، « راغب » در « مفردات » مىگويد :
« لهو » چيزى است كه انسان را به خود مشغول داشته ، و از مقاصد و اهدافش بازمىدارد .
« تكاثر » از ماده « كثرت » به معنى تفاخر و مباهات و فخرفروشى بر يكديگر است ( 1 ) .
« زرتم » از ماده « زيارة » و « زور » ( بر وزن قول ) در اصل به معنى قسمت بالاى سينه است ، سپس به معنى ملاقات كردن و روبرو شدن به كار رفته است ، و
هامش
( 1 ) در استعمالات روزمره فارسى « تكاثر » به معنى ثروتاندوزى استعمال مىشود در حالى كه اين معنى در ريشه لغوى آن نيست ، ولى در بعضى از روايات كه بعدا به آن اشاره مىكنيم چنين استعمالى آمده است .