آن را از هدف اصليش بازداشته ، و در مسير خودخواهى و خودكامگى به كار مىگيرد .
سپس به صورت يك استفهام انكارى توأم با تهديد مىفرمايد : « آيا اين انسان ناسپاس و بخيل و دنياپرست نمىداند هنگامى كه تمام آنچه در قبرهاست زنده مىشوند . . . » ؟ ( * ( أَ فَلا يَعْلَمُ إِذا بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ ) * ) .
« و هنگامى كه آنچه در درون سينهها از كفر و ايمان و اخلاص و ريا كبر و غرور و تواضع نيات خير و سوء است آشكار مىگردد » : ( * ( وَحُصِّلَ ما فِي الصُّدُورِ ) * ) .
« در آن روز پروردگارشان از آنها و اعمال و نياتشان آگاه است » و بر طبق آن به آنها كيفر مىدهد ( * ( إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ ) * ) .
« بعثر » از ماده « بعثرة » ( بر وزن منقبة ) در اصل به معنى زير و رو كردن و بيرون آوردن و استخراج نمودن است ، و از آنجا كه به هنگام احياى مردگان ، قبرها زير و رو مىشود ، و آنچه در درون آنها است ظاهر مىگردد ، اين تعبير در آيات فوق در مورد رستاخيز به كار رفته است .
تعبير به « * ( ما فِي الْقُبُورِ ) * » ( با توجه به اينكه « ما » معمولا براى غير ذوى العقول مىآيد ) يا به خاطر آن است كه نظر به حالتى دارد كه هنوز مردگان خاكند ، و يا به خاطر ابهامى است كه بر آنها حاكم است كه معلوم نيست چه اشخاصى هستند ؟
تعبير به « قبور » ( قبرها ) منافاتى با اين ندارد كه گروهى از مردم اصولا قبر ندارند ، فى المثل در دريا غرق مىشوند ، يا قبرشان بعد از مدتى از ميان
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 251
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٥١