و انكسارى رخ مىدهد ، و درست مانند « مطالبات » و « بدهيها » است كه از يكديگر كسر مىشود ، هنگامى كه انسان نتيجه اين موازنه را مىبيند در حقيقت تمام اعمال نيك و بد خود را ديده است ، همين سخن در مورد « عفو » و « توبه » نيز جارى است ، چرا كه عفو بدون لياقت و شايستگى صورت نمىگيرد ، و توبه خود نيز يكى از اعمال نيك است .
بعضى در اينجا جواب ديگرى گفتهاند كه صحيح به نظر نمىرسد و آن اينكه افراد كافر نتيجه اعمال خوب خود را در اين دنيا مىبينند ، همانگونه كه افراد مؤمن كيفر اعمال بد خود را در اين جهان مىبينند .
ولى ظاهر اين است كه آيات مورد بحث مربوط به قيامت است نه دنيا بعلاوه اين كليت ندارد كه هر مؤمن و كافرى نتيجه اعمالش را در دنيا ببيند .
3 - جامعترين آيات قرآن
از « عبد اللَّه بن مسعود » نقل شده است كه محكمترين آيات قرآن مجيد همين آيات « * ( فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه ) * » مىباشد و از آن تعبير به « جامعه » مىكرد و به راستى ايمان عميق به محتواى آن كافى است كه انسان را در مسير حق وادارد ، و از هر گونه شر و فساد بازدارد ، لذا در حديثى آمده است كه مردى خدمت پيغمبر اكرم ص آمد عرض كرد : علمنى مما علمك اللَّه : « از آنچه خداوند به تو تعليم داده به من بياموز » .
پيغمبر اكرم ص او را به مردى از يارانش سپرد ، تا قرآن به او تعليم كند ، و او سوره « * ( إِذا زُلْزِلَتِ الأَرْضُ ) * » را تا به آخر به او تعليم داد ، آن مرد از جا برخاست و گفت : همين مرا كافى است ( و در روايت ديگرى آمده تكفينى هذه الاية : « همين يك آيه مرا كفايت مىكند » ) !