سپس به سرانجام كار هر يك از اين دو گروه مؤمن و كافر ، نيكوكار و بدكار ، اشاره كرده مىفرمايد : « پس كسى كه به اندازه سنگينى ذرهاى كار خير انجام داده آن را مىبيند » ( * ( فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه ) * ) .
« و هر كس به اندازه سنگينى ذرهاى كار بد كرده آن را مىبيند » ! ( * ( وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه ) * ) .
باز در اينجا تفسيرهاى مختلفى ذكر شده كه آيا جزاى اعمال را مىبيند و يا نامه اعمال را مشاهده مىكند و يا خود عمل را .
ظاهر اين آيات نيز تاكيد مجددى است بر مساله « تجسم اعمال » و مشاهده خود عمل ، اعم از نيك و بد در روز قيامت كه حتى اگر سر سوزنى كار نيك يا بد باشد در برابر صاحب آن مجسم مىشود و آن را مشاهده مىكند .
« مثقال » در لغت هم به معنى ثقل و سنگينى آمده ، و هم ترازويى كه با آن سنگينى اشياء را مىسنجند ، و در اينجا به همان معنى اول است .
براى « ذرة » نيز در لغت و كلمات مفسران تفسيرهاى گوناگونى ذكر شده است : گاه به معنى مورچه كوچك ، و گاه گرد و غبارى كه وقتى دست را بر زمين بگذاريم و برداريم به آن مىچسبد ، و گاه به معنى ذرات بسيار كوچك غبار كه در فضا معلق است و به هنگامى كه آفتاب از روزنه اى به اطاق تاريك مىتابد آشكار مىگردد تفسير شده است .
مىدانيم امروز كلمه « ذره » را به « اتم » نيز اطلاق مىكنند و بمب اتمى را « القنبلة الذرية » مىگويند ، « اتم » به قدرى كوچك است كه نه با چشم عادى ، و نه با دقيقترين ميكروسكوپها قابل مشاهده نيست ، و تنها آثار آن را مشاهده مىكنند ، و حجم و وزن آن با محاسبات علمى قابل سنجش است ، و به قدرى كوچك است كه چند ميليون روى نوك سوزنى جاى مىگيرد !
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 228
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٢٨