و بالآخره در آخرين آيه مورد بحث به سرنوشت دردناك او با عبارتى كوتاه و پرمعنى اشاره كرده ، مىفرمايد : « ما به زودى او را مجبور مىكنيم كه از قله صعب العبور زندگى بالا رود ( و سپس از فراز آن قله او را به زير مىافكنيم ) ( * ( سَأُرْهِقُه صَعُوداً ) * ) .
« سارهقه » از ماده « ارهاق » در اصل به معنى « پوشاندن چيزى با عنف » است و به معنى تحميل كارهاى سخت ، و مبتلا ساختن به انواع عذاب نيز آمده .
« صعود » ( بر وزن كبود ) به معنى مكانى است كه از آن بالا مىروند و « صعود » ( بر وزن قعود ) به معنى « بالا رفتن » است .
و از آنجا كه بالا رفتن از قلههاى مرتفع كار بسيار شاق و مشكل است اين تعبير در مورد هر كار مشكل و پرزحمت به كار مىرود ، و لذا بعضى آن را به عذاب الهى تفسير كردهاند ، و بعضى گفتهاند « صعود » كوهى است در جهنم از آتش كه او را مجبور مىكنند از آن بالا رود ، يا اينكه كوهى است صعب العبور و با شيب تند و زياد كه وقتى از آن بالا مىرود سقوط مىكند . و به زير مىافتد ، و اين موضوع پيوسته تكرار مىشود .
اين احتمال نيز وجود دارد كه آيه اشاره به عذاب دنيوى « وليد » در اين جهان باشد ، زيرا همانطور كه در تاريخ آمده است او بعد از رسيدن به اوج قله پيروزى در زندگى فردى و اجتماعى چنان سقوط كرد كه تا آخر عمر مرتبا اموال و فرزندان خود را از دست مىداد و بيچاره شد ( 1 ) .
هامش
( 1 ) « تفسير مراغى » جلد 29 صفحه 131 .