شان نزول :
مفسران براى آيه * ( لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ ) * ، شان نزولهاى متعددى ذكر كردهاند كه تفاوت زيادى با هم ندارد از جمله اينكه :
1 - جمعى از مؤمنان بودند كه مىگفتند : بعد از اين هر وقت با دشمن روبرو شويم پشت نخواهيم كرد ، و فرار نمىكنيم ، ولى به گفته خود وفا نكردند ، و در روز احد فرار نمودند ، تا آنجا كه پيشانى پيامبر ص و دندان مبارك او شكسته شد .
2 - هنگامى كه خداوند ثواب شهداى بدر را بيان كرد ، جمعى از صحابه گفتند : حال كه چنين است ما در جنگهاى آينده ، تمام نيروى خود را به كار خواهيم گرفت ، ولى در احد فرار كردند ، آيه فوق نازل شد و آنها را سرزنش نمود .
3 - جمعى از مؤمنان پيش از آنكه حكم جهاد نازل شود مىگفتند : اى كاش خداوند بهترين اعمال را به ما نشان مىداد تا عمل كنيم ، چيزى نگذشت كه خداوند به آنها خبر داد كه « افضل اعمال ايمان خالص و جهاد است » ، اما اين خبر آنها را خوش نيامد ، و تعلل ورزيدند ، آيه نازل شد و آنها را ملامت كرد ( 1 ) .
تفسير : پيكارگرانى همچون سد فولادين !
آغاز اين سوره نيز از تسبيح خداوند است و به همين جهت آن را جزء سورههاى « مسبحات » ( سوره هايى كه با تسبيح خدا شروع مىشود ) شمردهاند .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 9 صفحه 278 - ساير مفسران نيز اين شان نزولها را با تفاوتهايى ذكر كردهاند .