به ايجاد كردن انسان از عدم است ( يعنى هيچ نبوديد و شما را آفريد ) و جمله دوم اشاره به آفرينش انسان از ماده خاكى است ، يعنى شما را از خاك آفريديم .
سپس در همين رابطه ، به گفتار منكران معاد و پاسخ آنها پرداخته ، مىفرمايد : « آنها از روى استهزاء مىگويند : اگر راست مىگوئيد اين وعده قيامت چه زمانى است » ؟ ! ( * ( وَيَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ) * ) .
چرا دقيقا تاريخ آن را تعيين نمىكنيد ؟ چرا تكليف همه را از اين نظر روشن نمىسازيد ؟ .
در اينكه منظور از « * ( هذَا الْوَعْدُ ) * » چيست ! دو احتمال ذكر كردهاند :
نخست وعده قيامت ، ديگر وعده مجازاتهاى گوناگون دنيا ، مانند زلزلهها و صاعقهها و طوفانها ، ولى با توجه به آيه گذشته معنى اول مناسبتر به نظر مىرسد هر چند جمع ميان هر دو معنى نيز ممكن است .
در آيه بعد به آنها چنين پاسخ مىگويد : « به آنها بگو علم و آگاهى اين موضوع ، مخصوص خدا است ، و من تنها انذار كننده آشكارى هستم » ( * ( قُلْ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّه وَإِنَّما أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ ) * ) .
اين تعبير درست شبيه چيزى است كه در آيات متعدد قرآن ، از جمله آيه 187 اعراف آمده است ( قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي ) : « بگو علم به زمان وقوع رستاخيز فقط نزد پروردگار من است » .
و بايد چنين باشد چرا كه اگر تاريخ قيامت معلوم بود هر گاه فاصله
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 352
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٥٢