مصداقهاى روشنى براى آيه فوق است ، ولى عموميت مفهوم آيه را محدود نمىكند .
در تفسير * ( مُكِبًّا عَلى وَجْهِه ) * ، احتمالات متعددى گفته شده :
آنچه با مفهوم لغوى آن سازگارتر است همان است كه در بالا گفتيم ، و آن كسى است به رو افتاده و با دست و پا و سينه به پيش مىرود .
ولى بعضى ديگر گفتهاند : منظور اين است كه ايستاده راه مىرود ، اما سر به زير افكنده ، و مسير خود را به هيچوجه مشاهده نمىكند .
در حالى كه بعضى ديگر معتقدند : منظور كسى است كه تعادل خود را حفظ نمىكند ، چند گام پيش مىرود ، بر زمين مىخورد و برمىخيزد ، و اين وضع پى در پى تكرار مىشود .
از بعضى از كلمات راغب در مفردات نيز چنين برمىآيد كه منظور كسى است كه تمام توجهش به وضع خويش است ، و از غير خود غافل است ، ولى معنى اول به قرينه مقابله با وضع مؤمنان كه از آن تعبير به « سويا » شده است ، مناسبتر به نظر مىرسد .
و به هر حال آيا اين وضع كافر و مؤمن در آخرت است ؟ يا در هر دو جهان ؟
دليلى بر محدود بودن معنى آيه در دست نيست ، آنها هم در زندگى دنيا چنينند و هم در آخرت .
آرى افراد بىايمان چون خودخواه و خودپرست و لجوجند ، و جز منافع مادى و زودگذر خويش را نمىبينند ، و از آنجا كه مسير آنها مسير هواپرستى است ، به كسى مىمانند كه از سنگلاخى عبور مىكند در حالى كه بر سينه و دست و پا مىخزد ، اما كسانى كه در پرتو ايمان از قيد هواى نفس رستهاند بينشى عميق ، و مسيرى صاف و روشن دارند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 350
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٥٠