تصميم بر ترك در آينده - جبران گذشته - استغفار ) .
« نصوح » از ماده « نصح » ( بر وزن صلح ) در اصل به معنى خيرخواهى خالصانه است ، و لذا به عسل خالص « ناصح » گفته مىشود ، و از آنجا كه خيرخواهى واقعى بايد توأم با محكم كارى باشد واژه « نصح » گاه به اين معنى نيز آمده است ، به همين جهت به نماى محكم « نصاح » ( بر وزن كتاب ) و به خياط « ناصح » گفته مىشود ، و اين هر دو معنى يعنى « خالص بودن » و « محكم بودن » در توبه « نصوح » بايد جمع باشد ( 1 ) .
در اينكه توبه نصوح چيست ؟ تفسيرهاى زيادى براى آن ذكر كردهاند تا آنجا كه بعضى شماره تفسيرهاى آن را بالغ بر بيست و سه تفسير دانستهاند ( 2 ) ولى همه اين تفسيرها تقريبا به يك حقيقت بازمىگردد ، يا شاخ و برگها و شرائط مختلف توبه است .
از جمله اينكه : « توبه نصوح » آن است كه واجد چهار شرط باشد :
پشيمانى قلبى ، استغفار زبانى ، ترك گناه ، و تصميم بر ترك در آينده .
بعضى ديگر گفتهاند : « توبه نصوح » آن است كه واجد سه شرط باشد :
ترس از اينكه پذيرفته نشود ، اميد به اينكه پذيرفته شود ، و ادامه اطاعت خدا .
يا اينكه « توبه نصوح » آن است كه گناه خود را همواره در مقابل چشم خود ببينى و از آن شرمنده باشى ! يا اينكه « توبه نصوح آن است كه مظالم را به صاحبانش بازگرداند ، و از مظلومين حليت بطلبد ، و بر اطاعت خدا اصرار ورزد .
هامش
( 1 ) بعضى تصور مىكنند « نصوح » نام شخص خاصى بوده است و در اين زمينه داستان مفصلى به عنوان توبه نصوح نقل كردهاند ولى بايد توجه داشت نصوح اسم كسى نيست ، بلكه معنى وصفى دارد ، هر چند داستان معروف ممكن است صحت داشته باشد .
( 2 ) تفسير « قرطبى » جلد 10 صفحه 6766 .