سپس مىافزايد : فرشتگانى بر اين آتش گمارده شده كه خشن و سختگيرند هرگز معصيت فرمان خدا نمىكنند ، و هر دستورى به آنها دهد بدون چون و چرا اجرا مىكنند « ( * ( عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا يَعْصُونَ اللَّه ما أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ ) * ) .
و به اين ترتيب نه راه گريزى وجود دارد ، و نه گريه و التماس و جزع و فزع مؤثر است .
روشن است هر مامورى براى كارى گمارده شود بايد روحياتى متناسب آن داشته باشد ، و ماموران عذاب طبعا بايد خشن باشند ، چرا كه جهنم كانون رحمت نيست ، كانون خشم و غضب الهى است ، اما در عين حال ، اين ماموران هرگز از مرز عدالت خارج نمىشوند ، و فرمان خدا را بىكم و كاست اجرا مىكنند .
جمعى از مفسران در اينجا سؤالى مطرح كردهاند كه تعبير به عدم عصيان در آيه فوق ، با مساله عدم وجود تكليف در قيامت چگونه سازگار است ؟
ولى بايد توجه داشت كه اطاعت و ترك عصيان فرشتگان يك نوع اطاعت تكوينى است نه تشريعى ، و اطاعت تكوينى هميشه وجود دارد ، و به تعبير ديگر آنها آن چنان ساخته شدهاند كه فرمانهاى الهى را با كمال ميل و رغبت و عشق در عين اختيار اجرا مىكنند .
در آيه بعد كفار را مخاطب ساخته و وضع آنها را در آن روز بازگو مىكند و مىفرمايد : « اى كسانى كه كافر شدهايد ! امروز عذرخواهى نكنيد ، چرا كه تنها به اعمالتان جزا داده مىشويد » ( * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 288
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٨