در آيه بعد اضافه مىكند : « خداوند راه گشودن سوگندهايتان را ( در اين گونه موارد ) روشن ساخته است » ( * ( قَدْ فَرَضَ اللَّه لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمانِكُمْ ) * ) ( 1 ) و ( 2 ) به اين ترتيب كه كفاره قسم را بدهيد و خود را آزاد سازيد .
البته اگر سوگند در موردى باشد كه ترك كارى رجحان دارد بايد به سوگند عمل كرد ، و شكستن آن گناه است ، و كفاره دارد . اما اگر در مواردى باشد كه ترك آن عمل مرجوح باشد ( مانند آيه مورد بحث ) در اين صورت شكستن آن جايز است ، اما براى حفظ احترام قسم بهتر است كفاره نيز داده شود ( 3 ) .
سپس مىافزايد : « خداوند مولاى شما و حافظ و ياور شما است و او عليم و حكيم است » ( * ( وَاللَّه مَوْلاكُمْ وَهُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ ) * ) .
لذا او راه نجات از اين گونه سوگندها را براى شما هموار ساخته ، و طبق علم و حكمتش مشكل را براى شما گشوده است .
از روايات استفاده مىشود كه پيامبر ص بعد از نزول اين آيه برده اى آزاد كرده و آنچه را بر خود از طريق قسم حرام كرده بود حلال نمود .
هامش
( 1 ) « راغب » در « مفردات » مىگويد . در هر مورد كه « فرض » با « على » همراه باشد به معنى « وجوب » است ، و هر جا با « لام » باشد به معنى « عدم ممنوعيت » بنا بر اين در آيه مورد بحث فرض به معنى وجوب نيست ، بلكه به معنى اجازه است .
( 2 ) « تحلة » ( مصدر باب تفعيل ) به معنى حلال كردن است و يا به تعبير ديگر كارى كه گره قسم را بگشايد يعنى « كفاره » .
( 3 ) « كفاره قسم به طورى كه از آيه 89 سوره مائده استفاده مىشود عبارت است از اطعام ده مسكين ، يا لباس پوشاندن بر ده نفر . يا آزاد كردن يك بنده ، و كسى كه هيچكدام اينها را نداشته باشد سه روز روزه مىگيرد ( به جلد پنجم تفسير نمونه صفحه 61 مراجعه كنيد ) .