در اينجا سه وصف مهم براى مهاجران نخستين بيان كرده كه در « اخلاص » و « جهاد » و « صدق » خلاصه مىشود .
نخست مساله « ابتغاء فضل خدا و رضاى او » را مطرح مىكند كه بيانگر اين واقعيت است كه هجرت آنها نه براى دنيا و هواى نفس ، بلكه براى جلب خشنودى پروردگار و ثواب او بوده است .
بنا بر اين « فضل » در اينجا به معنى « ثواب » است ، و « رضوان » همان خشنودى پروردگار است كه مرحله والاترى از تمناى ثواب مىباشد ، همانگونه كه در آيات متعددى از قرآن نيز به همين معنى آمده ، از جمله در آيه 29 سوره فتح در آنجا كه اصحاب رسول اللَّه را با اين عبارت توصيف مىكند تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّه وَرِضْواناً : « آنها را پيوسته در حال ركوع و سجود مىبينى در حالى كه فضل خدا و رضاى او را مىطلبند » .
حتى تعبير به « فضل » ممكن است اشاره به اين نكته باشد كه آنها اعمالشان را ناچيزتر از آن مىدانند كه استحقاق ثوابى بياورد بلكه ثواب را يك انعام الهى مىشمرند ! جمعى از مفسران « فضل » را در اينجا به معنى رزق و روزى دنيا تفسير كردهاند چرا كه در بعضى از آيات ديگر قرآن نيز به همين معنى آمده ، ولى با توجه به اينكه مقام ، مقام بيان اخلاص مهاجران است اين معنى مناسب نيست ، بلكه مناسب همان پاداش الهى است .
البته اين احتمال بعيد نيست كه فضل اشاره به نعمتهاى جسمانى بهشت باشد و رضوان به نعمتهاى معنوى و روحانى ولى هر چه هست مربوط به آخرت است نه دنيا .
ديگر اينكه آنها پيوسته در خدمت آئين حق و يارى رسول او هستند
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 515
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥١٥