و بيت المال شما را در راه خودتان مصرف كنم ، شما را تعليم دهم تا از جهل نجات يابيد ، و تاديب كنم تا آگاه شويد ، سپس مىافزايد :
و اما حقى عليكم فالوفاء بالبيعة ، و النصيحة فى المشهد و المغيب ، و الاجابة حين ادعوكم ، و الطاعة حين آمركم :
« اما حق من بر شما اين است كه در بيعت خويش وفادار باشيد ، و در آشكارا و نهان خير خواهى كنيد هر وقت شما را مىخوانم اجابت نمائيد ، و هر گاه فرمان مىدهم اطاعت كنيد » ( 1 ) .
و در جاى ديگر مىفرمايد :
لم تكن بيعتكم اياى فلتة
: « بيعت شما با من بى مطالعه و ناگهانى انجام نگرفت » ( تا كمترين ترديدى در اطاعت من به خود راه دهيد » ( 2 ) .
و در خطبه اى كه قبل از جنگ « جمل » و حركت از مدينه به سوى بصره ايراد فرمود ، مردم را به پايدارى روى بيعتشان توجه داده ، مىفرمايد :
و بايعنى الناس غير مستكرهين ، و لا مجبرين ، بل طائعين مخيرين :
« مردم بدون اكراه و اجبار و از روى اطاعت و اختيار با من بيعت كردند » ( 3 ) .
و بالآخره در برابر معاويه كه از بيعت با امام ع سر باز زد ، و مىخواست به نحوى خرده گيرى كند فرمود :
بايعنى القوم الذين بايعوا ابا بكر و عمر و عثمان على ما بايعوهم عليه ، فلم يكن للشاهد ان يختار ، و لا للغائب ان يرد :
« همان گروهى كه با ابو بكر و عمر و عثمان بيعت كردند با من با همان شرائط و كيفيت بيعت نمودند بنا بر اين نه آنكه حاضر بود اكنون اختيار فسخ دارد ، و نه آنكه غائب بود اجازه
هامش
( 1 ) نهج البلاغه خطبه 34 .
( 2 ) نهج البلاغه خطبه 136 .
( 3 ) نهج البلاغه نامه شماره 1 .