بعد از ذكر اين چهار سوگند كه همه بيانگر اهميت مطلبى است كه بعد از آن مىآيد مىفرمايد : « آنچه به شما وعده داده شده است قطعا راست است » ( * ( إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ ) * ) ( 1 ) .
و بار ديگر به عنوان تاكيد مىافزايد « و بدون شك جزاى اعمال واقع شدنى است » ( * ( وَإِنَّ الدِّينَ لَواقِعٌ ) * ) .
« دين » در اينجا به معنى جزاء است ، همانطور كه در « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » آمده ، و اصولا يكى از نامهاى قيامت « يوم الدين » ( روز جزا است ) و از آن روشن مىشود كه منظور از وعدههاى واقع شدنى در اينجا وعدههاى مربوط به قيامت و حساب و پاداش و كيفر و بهشت و دوزخ و ساير امور مربوط به معاد است ، بنا بر اين جمله اول تمام وعدههاى قيامت را شامل مىشود ، و جمله دوم تاكيدى است بر مساله جزا .
در چند آيه بعد نيز سخن از « يوم الدين » به ميان آمده ، و همانگونه كه قبلا نيز اشاره كرديم سوگندهايى كه در آغاز اين سوره آمده پيوند و تناسب روشنى با نتيجه اين قسمها دارد ، چرا كه حركت ابرها و نزول بارانها و در نتيجه زنده شدن زمينهاى مرده ، خود صحنه اى از قيامت و معاد را در اين دنيا نشان مىدهد .
بعضى از مفسران « ما توعدون » را در اينجا به مفهوم وسيعترى تفسير كردهاند كه تمام وعدههاى الهى مربوط به قيامت و دنيا و تقسيم ارزاق و مجازات مجرمان در اين جهان و جهان ديگر ، و پيروزى مؤمنان صالح را شامل مىشود ، آيه 22 همين سوره كه مىگويد : « وَفِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَما تُوعَدُونَ »
هامش
( 1 ) بايد توجه داشت كه « ما » در « انما » موصوله و اسم « ان » مىباشد و « صادق » خبر آن است .