نمايان است ، اين توصيف آنها در تورات است ، و توصيف آنها در انجيل همانند زراعتى است كه جوانههاى خود را خارج ساخته ، سپس به تقويت آن پرداخته ، تا محكم شده ، و بر پاى خود ايستاده است ، و به قدرى نمو و رشد كرده كه زارعان را به شگفتى وا مىدارد ! اين براى آن است كه كافران را به خشم آورد ، خداوند كسانى از آنها را كه ايمان آوردهاند و عمل صالح انجام دادهاند وعده آمرزش و اجر عظيمى داده است .
تفسير : در برابر دشمنان سختگير و در برابر دوستان مهربان !
در اين دو آيه كه آخرين آيات سوره فتح است به دو مساله مهم ديگر در ارتباط با « فتح المبين » يعنى « صلح حديبيه » اشاره مىكند كه يكى مربوط به عالمگير شدن اسلام است ، و ديگرى اوصاف ياران پيامبر اسلام ص و ويژگيهاى آنان ، و وعده الهى را نسبت به آنها بازگو مىكند .
نخست مىگويد : « او كسى است كه رسولش را با هدايت و دين حق فرستاد ، تا آن را بر همه اديان غالب گرداند ، و كافى است كه خدا شاهد و گواه اين موضوع باشد » ( * ( هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَه بِالْهُدى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَه عَلَى الدِّينِ كُلِّه وَكَفى بِاللَّه شَهِيداً ) * ) .
اين وعده ايست صريح و قاطع ، از سوى خداوند قادر متعال ، در رابطه با غلبه اسلام بر همه اديان .
يعنى اگر خداوند از طريق رؤياى پيامبر ص به شما خبر پيروزى داده كه با نهايت امنيت وارد مسجد الحرام مىشويد ، و مراسم عمره را بجا مىآوريد بى آنكه كسى جرأت مزاحمت شما را داشته باشد ، و نيز اگر خداوند بشارت « فتح قريب » ( پيروزى خيبر ) را مىدهد تعجب نكنيد ، اينها اول كار