قدرت و توانايى بهتر است يا بتهاى بى ارزشى كه آنها ساختهاند » .
در آيات مورد بحث به شرح آن پرداخته و ضمن پنج آيه كه با پنج سؤال حساب شده شروع مىشود مشركان را تحت بازپرسى و محاكمه قرار مىدهد ، و روشنترين دلائل توحيد را در پنج آيه ضمن اشاره به دوازده نمونه از مواهب بزرگ خداوند بيان مىكند .
نخست به خلقت آسمانها و زمين و نزول باران و بركات ناشى از آن پرداخته چنين مىگويد : « آيا بتهايى كه معبود شما هستند بهترند يا كسى كه آسمانها و زمين را آفريده و براى شما از آسمان آبى فرستاد كه با آن باغهاى زيبا و سرورانگيز رويانديم » ( * ( أَمَّنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ وَأَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَنْبَتْنا بِه حَدائِقَ ذاتَ بَهْجَةٍ ) * ) ( 1 ) .
« حدائق » جمع « حديقه » به طورى كه بسيارى از مفسران گفتهاند به معنى باغى است كه اطراف آن ديوار كشيده باشند و از هر نظر محفوظ باشد ، همچون « حدقه » چشم كه در ميان پلكها محصور شده است و « راغب » در « مفردات » مىگويد : « حديقه در اصل به زمينى مىگويند كه آب در آن جمع شده است ، همچون حدقه چشم كه هميشه آب در آن قرار دارد » .
از مجموع اين دو سخن مىتوان چنين نتيجه گرفت كه حديقه باغى است كه هم ديوار دارد و هم آب كافى .
« بهجة » ( بر وزن لهجه ) به معنى زيبايى رنگ و حسن ظاهر است كه
هامش
( 1 ) اين آيه در حقيقت محذوفى دارد و تقدير چنين است : « ما يشركون خير امن خلق السماوات و الارض » در حقيقت در آيه قبل سؤال چنين بود آيا خداوند كه مبدأ نجات بندگان است بهتر است يا بتهايى را كه شريك او قرار مىدهند ؟ ولى در اين آيه سؤال را از بتها شروع مىكند ، مىگويد : « آنها بهترند يا خداوندى كه خالق آسمانها و زمين است » ؟