بگوئيم هر دو مطلب مراد است ، و تفسير اول و دوم را در مفهوم آيه جمع بدانيم .
تفسير سومى نيز براى آيه نقل شده كه بسيار ضعيف به نظر مىرسد و آن اينكه « دعا و نفرينهاى پيامبر ص را همچون نفرين خودتان در باره يكديگر نگيريد » ( 1 ) .
چرا كه دعا و نفرين او روى حساب است و برنامه الهى و مسلما كارگر خواهد شد .
اما با توجه به اينكه اين تفسير تناسبى با صدر و ذيل آيه ندارد و روايتى نيز در باره آن نرسيده قابل قبول نيست .
ذكر اين نكته نيز لازم است كه علماى اصول از جمله * ( فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخالِفُونَ عَنْ أَمْرِه ) * . . . چنين استفاده كردهاند كه اوامر پيامبر ص دلالت بر وجوب دارد ولى اين استدلال اشكالاتى دارد كه در اصول به آن اشاره شده است .
آخرين آيه مورد بحث كه « آخرين آيه سوره نور » است اشاره لطيف و پر معنايى است به مساله مبدء و معاد كه انگيزه انجام همه فرمانهاى الهى است و در واقع ضامن ( اجراى همه اوامر و نواهى مىباشد ، از جمله اوامر و نواهى مهمى كه در سر تا سر اين سوره آمده است ، مىفرمايد :
آگاه باشيد كه براى خدا است آنچه كه در آسمانها و زمين است « ( * ( أَلا إِنَّ لِلَّه ما فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ) .
خدايى كه علم و دانش او همه جهان را در بر مىگيرد و « ميداند آنچه را شما بر آن هستيد » ( روش شما ، اعمال شما ، عقيده و نيت شما ، همه براى او آشكار است ) ( * ( قَدْ يَعْلَمُ ما أَنْتُمْ عَلَيْه ) * ) .
هامش
( 1 ) كلمه « دعاء » اگر بعد از آن لام باشد به معنى دعا است و اگر « على » باشد به معنى نفرين است و اگر هيچكدام نباشد احتمال هر دو را دارد .