دوزخ چنان نيست كه از يك سو آنها را احاطه كند ، هم قسمت پيش روى آنها در آتش است و هم پشتها ، گويى در وسط آتش غرق و دفن مىشوند ! و جمله « * ( وَلا هُمْ يُنْصَرُونَ ) * » اشاره به اين است كه اين بتهايى را كه گمان مىبرند شفيعان و ياوران آنها خواهند بود هيچكارى از آنها ساخته نيست .
و جالب اينكه « اين مجازات الهى و آتش سوزان به صورت ناگهانى به سراغ آنها مىآيد آن چنان كه مبهوتشان مىكند » ! ( * ( بَلْ تَأْتِيهِمْ بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ ) * ) .
« و آن چنان غافلگير و مقهورشان مىسازد كه قدرت بر دفع آن را ندارند » ( * ( فَلا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّها ) * ) .
حتى اگر تقاضاى مهلت كنند و بر خلاف آنچه تا آن وقت عجله مىكردند درخواست تاخير نمايند « به آنها مهلت داده نمىشود » ( * ( وَلا هُمْ يُنْظَرُونَ ) * ) .
نكتهها : [ 1 - اگر انسان ذاتا عجول آفريده شده چرا نهى از عجله مىكند ؟ ]
1 - با توجه به آيات فوق اين سؤال پيش مىآيد كه اگر انسان طبيعتا عجول است پس چرا به دنبال آن نهى از عجله مىكند و مىگويد : « * ( فَلا تَسْتَعْجِلُونِ ) * » آيا اين دو با هم متضاد نيست .
در پاسخ مىگوئيم با توجه به اصل اختيار و آزادى اراده انسان و قابل تغيير بودن صفات و روحيات و ويژگيهاى اخلاقى ، هيچگونه تضادى در كار نيست ، چرا كه با تربيت و تزكيه نفس مىتوان اين حالت را دگرگون ساخت .
2 - جمله « * ( بَلْ تَأْتِيهِمْ بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ ) * » ( عذاب الهى بطور ناگهانى به سراغ آنها مىآيد آن چنان كه مبهوتشان مىكند ) ممكن است اشاره به اين باشد كه عذابهاى قيامت همه چيزش با عذاب دنيا متفاوت است مثلا در باره آتش جهنم مىخوانيم : « نارُ اللَّه الْمُوقَدَةُ الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الأَفْئِدَةِ » « آتش برافروخته