و شعور حمد و ثناى او مىگويند و همگى ذرات موجودات نيز با زبانحالشان از عظمت و بزرگى خالق بحث مىكنند .
گر چه اين دو نوع حمد و تسبيح با هم متفاوت است ولى در قدر جامع يعنى مفهوم وسيع كلمه حمد و تسبيح ، مشترك مىباشند .
ولى چنان كه پيدا است تفسير دوم با آن شرح كه بيان كرديم از همه دلچسبتر است .
گوشه اى از روايات اهل بيت [ در زمينه تسبيح عمومى موجودات جهان ]
در رواياتى كه از پيامبر ص و ائمه اهل بيت ع رسيده تعبيرات جالبى در اين زمينه ديده مىشود ، از جمله :
يكى از ياران امام صادق ع مىگويد : از تفسير آيه * ( وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه ) * سؤال كردم ، امام ع فرمود :
كل شىء يسبح بحمده و انا لنرى ان ينقض الجدار و هو تسبيحها :
« آرى هر چيز تسبيح و حمد خدا مىگويد حتى هنگامى كه ديوار مىشكافد و صدايى از آن به گوش مىرسد آن نيز تسبيح است » ( 1 ) ! از امام باقر ع نقل شده كه فرمود :
نهى رسول اللَّه عن ان توسم البهائم فى وجوهها ، و ان تضرب وجوهها لانها تسبح به حمد ربها :
« پيامبر ص فرمود : علامت داغ در صورت حيوانات نگذاريد و تازيانه به صورت آنها نزنيد ، زيرا آنها حمد و ثناى خدا مىگويند » ( 2 ) .
و نيز از امام صادق ع نقل شده :
ما من طير يصاد فى بر و لا بحر و لا شىء يصاد من الوحش الا بتضييعه التسبيح :
« هيچ پرنده اى در صحرا و دريا صيد نمىشود و هيچ حيوان وحشى به دام صياد نمىافتد مگر به خاطر ترك تسبيح » ( 3 ) ! امام باقر ع صداى گنجشكانى را شنيد ، فرمود : مىدانيد اينها چه
هامش
( 1 و 2 و 3 ) نور الثقلين جلد 3 صفحه 168 .