ادامه حيات در دنيا ، و اگر اين سخن را در قيامت به هنگام مشاهده آثار عذاب مىگفتند ، بايد بگويند : خداوندا ما را به دنيا باز گردان ، همانگونه كه در آيه 27 سوره انعام مىخوانيم : وَلَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقالُوا يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَلا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ . « اگر حال آنها را در آن هنگام كه در برابر آتش ايستادهاند ببينى كه مىگويند اى كاش بار ديگر ( به دنيا ) باز مىگشتيم و آيات پروردگارمان را تكذيب نمىكرديم و از مؤمنان مىشديم ( به حالشان تاسف خواهى خورد ) » .
كه بلا فاصله در آيه بعد از آن پاسخ آنها را چنين مىگويد . . . وَلَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْه وَإِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ : « اگر باز هم بر گردند به همان اعمالى كه از آن نهى شده بودند ، مشغول مىشوند : آنها دروغ مىگويند » .
در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه اگر اين آيه انذار به عذاب دنيا است ، و در آيه قبل ( * ( لا تَحْسَبَنَّ اللَّه غافِلًا . . . ) * ) انذار به عذاب آخرت شده چگونه با يكديگر سازگار مىباشد ، با اينكه كلمه « انما » دليل بر اين است كه تنها مجازاتشان در قيامت خواهد بود نه در اين دنيا .
اما با توجه به يك نكته پاسخ اين سؤال روشن مىشود و آن اينكه مجازاتى كه هيچگونه تغيير و تبديلى در آن راه ندارد ، مجازات قيامت است كه همه ظالمان را شامل مىشود ، ولى كيفرهاى دنيوى علاوه بر اينكه عموميت ندارد قابل بازگشت است ، ذكر اين نكته نيز لازم است كه مجازاتهاى نابود كننده دنيوى همانند مجازاتهاى دردناكى كه دامنگير قوم نوح و فرعونيان و امثال آنها شد ، بعد از شروع آن درهاى توبه به كلى بسته مىشود و هيچگونه راه باز گشت در آن نيست ، چرا كه غالب گنهكاران هنگامى كه در برابر چنين كيفرهايى قرار مىگيرند اظهار پشيمانى مىكنند و در واقع يك نوع حالت ندامت اضطرارى به آنها دست مىدهد
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 379
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٧٩