تا زمانى كه مقدرات حتمى فرا رسد در اين هنگام آنها كنار مىروند و او را تسليم حوادث مىكنند ، آنها دو فرشتهاند كه انسان را در شب حفظ مىكنند و دو فرشتهاند كه در روز كه به طور متناوب به اين وظيفه مىپردازند » ( 1 ) .
در حديثى ديگر از امام صادق ع مىخوانيم :
ما من عبد الا و معه ملكان يحفظانه فاذا جاء الامر من عند اللَّه خليا بينه و بين امر اللَّه :
« هيچ بنده اى نيست مگر اينكه دو فرشته با او هستند و او را محافظت مىكنند ، اما هنگامى كه فرمان قطعى خداوند فرا رسد ، او را تسليم حوادث مىكنند » ( 2 ) ( بنا بر اين آنها تنها او را از حوادثى كه به فرمان خدا قطعيت نيافته حفظ مىكنند ) .
در نهج البلاغه نيز مىخوانيم كه امير مؤمنان على ع فرمود :
ان مع كل انسان ملكين يحفظانه فاذا جاء القدر خليا بينه و بينه :
« با هر انسانى دو فرشته است كه او را حفظ مىكنند ، اما هنگامى كه مقدرات حتمى فرا رسد او را رها مىسازند » ( 3 ) همچنين در خطبه اول نهج البلاغه در توصيف فرشتگان و گروههاى مختلف آنها مىخوانيم :
و منهم الحفظة لعباده :
« گروهى از آنها حافظان بندگان اويند » البته عدم آگاهى از وجود اين فرشتگان از طريق حس يا از طريق علوم و دانشهاى طبيعى هرگز نمىتواند دليل بر نفى آنها باشد چرا كه اين منحصر به مورد بحث ما نيست ، قرآن مجيد و همچنين مذاهب ديگر خبر از امور فراوانى كه ما وراء حس انسان است دادهاند كه بشر از طرق عادى نمىتواند از آنها آگاهى يابد .
از اين گذشته همانگونه كه در بالا گفتيم ما در زندگى روزانه خود ، نشانههاى واضحى از وجود چنين نيروى محافظى مىبينيم و احساس مىكنيم كه در برابر
هامش
( 1 ) و ( 2 ) تفسير برهان جلد 2 صفحه 283 .
( 3 ) نهج البلاغه كلمات قصار جمله 201 .