3 - شك نيست كه منظور از « تفقه » در دين فرا گيرى همه معارف و احكام اسلام اعم از اصول و فروع است ، زيرا در مفهوم تفقه ، همه اين امور جمع است ، بنا بر اين آيه فوق دليل روشنى است بر اينكه همواره گروهى از مسلمانان به عنوان انجام يك واجب كفايى بايد به تحصيل علم و دانش در زمينه تمام مسائل اسلامى بپردازند ، و پس از فراغت از تحصيل براى تبليغ احكام اسلام به نقاط مختلف ، مخصوصا به قوم و جمعيت خود باز گردند ، و آنها را به مسائل اسلامى آشنا سازند .
بنا بر اين آيه فوق دليل روشنى است بر وجوب تعليم و تعلم در مسائل اسلامى ، و به تعبير ديگر هم تحصيل را واجب مىكند ، و هم ياد دادن را ، و اگر دنياى امروز به تعليمات اجبارى افتخار مىكند ، قرآن در چهارده قرن پيش علاوه بر آن بر معلمين نيز اين وظيفه را فرض كرده است .
[ قرآن و جواز تقليد از فقيه ]
4 - گروهى از علماى اسلامى به آيه فوق بر مساله جواز تقليد استدلال كردهاند ، زيرا فرا گيرى تعليمات اسلام و رساندن آن به ديگران در مسائل فروع دين و لزوم پيروى شنوندگان از آنها همان تقليد است .
البته همانگونه كه گفتيم آيه فوق ، تنها از فروع دين بحث نمىكند و مسائل اصولى را نيز شامل مىشود ، ولى به هر حال فروع دين را نيز در بر دارد .
تنها اشكالى كه در اينجا به نظر مىرسد اين است كه آن روز سخنى از اجتهاد و تقليد در ميان نبود و آنها كه مسائل اسلامى را فرا مىگرفتند و به ديگران مىرساندند ، حكم مساله گوهاى زمان ما را داشتند نه حكم مجتهدان را ، يعنى مساله را از پيامبر ص گرفته و عينا بدون هيچگونه اظهار نظر براى دگران نقل مىكردند .
ولى با توجه به اينكه اجتهاد و تقليد ، مفهوم وسيعى دارد مىتوان اشكال فوق