از اين مواهب را فراموش نكنيد ، لذا مىگويد : ( * ( وَاتَّقُوا اللَّه الَّذِي أَنْتُمْ بِه مُؤْمِنُونَ ) * ) يعنى ايمان شما به خدا ايجاب مىكند كه همه دستورات او را محترم بشمريد ، هم بهره گرفتن و هم رعايت اعتدال و تقوى .
در تفسير اين جمله احتمال ديگرى نيز هست ، كه منظور از امر به تقوا اين است كه تحريم مباحات و طيبات با درجه عالى و كامل تقوا متناسب نيست ، تقوا ايجاب مىكند كه انسان از حد اعتدال در هيچ طرف خارج نشود .
در آيه بعد درباره سوگندهايى كه در زمينه تحريم حلال و غير آن خورده مىشود ، به طور كلى بحث كرده و قسمها را به دو قسمت تقسيم مىكند :
نخست مىگويد : « خداوند شما را در برابر » قسمهاى لغو « مؤاخذه و مجازات نمىكند » ( * ( لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّه بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ ) * ) .
همانطور كه در تفسير آيه 225 سوره بقره كه در آن نيز پيرامون عدم مجازات در مقابل قسمهاى لغو بحث شده بود گفتيم : منظور از سوگند لغو چنان كه مفسران و فقهاء گفتهاند ، سوگندهايى است كه داراى هدف مشخص نيست و از روى اراده و تصميم سر نمىزند ، بلكه بدون توجه به عنوان تكيه سخن و اللَّه و باللَّه يا اينكه لا و اللَّه و بلى و اللَّه مىگويند و يا در حال شدت هيجان يا غضب بدون اراده و تصميم گفته مىشود .
بعضى گفتهاند اگر انسان به چيزى يقين داشته باشد و بر اساس آن سوگند ياد كند سپس معلوم شود كه اشتباه كرده است ، آن نيز جزء قسم لغو است ، مثل اينكه كسى بر اثر سعايت افراد سخن چنين يقين به انحراف همسر خود پيدا كند و سوگند به طلاق او ياد نمايد ، بعدا معلوم شود دروغ بوده است ، اين سوگند اعتبار ندارد . اين را نيز مىدانيم كه علاوه بر لزوم قصد و اراده و تصميم در سوگندهاى جدى لازم است كه محتواى قسم نيز كار نامشروع و يا مكروهى نباشد ، بنا بر اين اگر انسان در حال اختيار از روى اراده و تصميم سوگند ياد كند كه عمل حرام يا مكروهى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 63
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٣