پست و كم ارزشى براى كفاره استفاده كرد ، تصريح مىكند كه اين غذا بايد لا اقل يك غذاى حد وسط بوده باشد كه معمولا در خانواده خود از آن تغذيه مىكنيد ( * ( مِنْ أَوْسَطِ ما تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ ) * ) .
البته ظاهر اين تعبير ، حد متوسط از نظر كيفيت است ولى ممكن است هم اشاره به كيفيت و هم مقدار و كميت بوده باشد ، چنان كه در روايتى از امام صادق ع حد وسط در كيفيت و در روايتى از امام باقر ع حد وسط در كميت نقل شده كه مفهوم آنها بازگشت به حد وسط در هر دو قسمت مىكند ( 1 ) .
ناگفته پيدا است كه مساله حد وسط در دو قسمت به اختلاف شهرها و آباديها و زمانها متفاوت خواهد بود .
اين احتمال نيز در تفسير آيه داده شده است كه اوسط به معنى خوب و عالى است ، زيرا يكى از معانى اوسط عالى است ، چنان كه در آيه 28 سوره قلم مىخوانيم :
قالَ أَوْسَطُهُمْ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْ لا تُسَبِّحُونَ ( بهترين آنها چنين گفت : آيا به شما نگفتم چرا تسبيح خدا نمىگوئيد ) دوم - پوشاندن لباس بر ده نفر نيازمند ( * ( أَوْ كِسْوَتُهُمْ ) * ) البته ظاهر آيه اين است كه لباسى بوده باشد كه بطور معمول تن را بپوشاند و لذا در بعضى از روايات مىخوانيم كه امام صادق ع فرمود منظور از « كسوة » در آيه فوق دو قطعه لباس است ( پيراهن و شلوار ) و اگر در بعضى از روايات مانند روايتى كه از امام باقر ع نقل شده مىخوانيم كه به يك جامه نيز مىتوان قناعت كرد ، شايد بخاطر آن باشد كه پيراهنهاى بلند عربى بتنهايى مىتواند همه بدن را بپوشاند - البته در مورد زنان تنها يك پيراهن هر چند بلند باشد كافى نيست بلكه روسرى براى پوشاندن سر و گردن نيز لازم است ، زيرا حد اقل لباس مورد نياز يك زن كمتر از اين نيست - و با اين حال بعيد نيست كه لباسى كه به عنوان
هامش
( 1 ) نور الثقلين جلد اول صفحه 666 و تفسير برهان جلد اول صفحه 496 .