گرچه در آيه تنها اشاره به سهم خداوند شده است ، ولى از جملههاى بعد استفاده مىشود كه سهمى براى خدا و سهمى براى بتها قرار مىدادند ، در روايات آمده است كه : مصرف سهمى كه براى خدا قرار داده بودند ، كودكان و مهمانان بودند و از آن براى اين كار استفاده مىكردند و اما سهمى كه از زراعت و چارپايان براى بتها قرار داده بودند ، مخصوص خدمه و متوليان بت و بتخانه و مراسم قربانى و استفاده خودشان بود ( 1 ) .
و تعبير به « * ( لِشُرَكائِنا ) * » ( شريكهاى ما ) براى بتها به خاطر آن است كه آنها را شريك اموال و سرمايه و زندگى خويش مىدانستند .
تعبير به « * ( مِمَّا ذَرَأَ ) * » ( از آنچه خدا خلق كرده ) در حقيقت اشاره به ابطال عقيده آنها است .
زيرا اين اموال همگى مخلوق خدا بودند ، چگونه سهمى از آنها براى خدا قرار مىدادند و سهمى براى بتها .
سپس اشاره به داورى عجيب آنها در اين باره كرده و مىگويد « سهمى را كه براى بتها قرار داده بودند هرگز به خدا نمىرسيد و اما سهمى را كه براى خدا قرار داده بودند به بتها مىرسيد » ( * ( فَما كانَ لِشُرَكائِهِمْ فَلا يَصِلُ إِلَى اللَّه وَما كانَ لِلَّه فَهُوَ يَصِلُ إِلى شُرَكائِهِمْ ) * ) .
در اينكه منظور از اين جمله چيست ميان مفسران گفتگو است ولى همه آنها تقريبا به يك حقيقت بر مىگردند و آن اين است : هر گاه بر اثر حادثه اى قسمتى از سهمى كه براى خدا از زراعت و چهار پايان قرار داده بودند آسيب مىديد و نابود مىشد مىگفتند مهم نيست خداوند بىنياز است ، اما اگر از سهم بتها از بين مىرفت سهم خدا را به جاى آن قرار مىدادند و مىگفتند : بتها نياز
هامش
( 1 ) تفسير المنار جلد هشتم صفحه 122 .