شان نزول :
قبل از آغاز جنگ بدر سران قريش اخطار كردند كه همه افراد ساكن مكه كه آمادگى براى شركت در ميدان جنگ دارند ، بايد براى نبرد با مسلمانان حركت كنند و هر كس مخالفت كند خانه او ويران و اموالش مصادره مىشود ، به دنبال اين تهديد ، عده اى از افرادى كه ظاهرا اسلام آورده بودند ولى به خاطر علاقه شديد به خانه و زندگى و اموال خود حاضر به مهاجرت نشده بودند ، نيز با بتپرستان به سوى ميدان جنگ حركت كردند ، و در ميدان در صفوف مشركان ايستادند و از كمى نفرات مسلمانان به شك و ترديد افتادند و سرانجام در اين ميدان كشته شدند ، آيه فوق نازل گرديد و سرنوشت شوم آنها را شرح داد .
تفسير :
[ وضع مستضعفان ]
در تعقيب بحثهاى مربوط به جهاد ، در اين آيات اشاره به سرنوشت شوم كسانى مىشود كه دم از اسلام مىزدند ولى برنامه مهم اسلامى يعنى « هجرت » را عملى نساختند در نتيجه به وادىهاى خطرناكى كشيده شدند و در صفوف مشركان جان سپردند ، قرآن مىگويد : « كسانى كه فرشتگان قبض روح ، روح آنها را گرفتند در حالى كه به خود ستم كرده بودند ، و از آنها پرسيدند ، شما اگر مسلمان بوديد ، پس چرا در صفوف كفار قرار داشتيد و با مسلمانان جنگيديد ؟ » ( * ( إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ ) * ) .
آنها در پاسخ به عنوان عذرخواهى مىگويند : « ما در محيط خود تحت