اين جمله ، تفسير ديگرى هم ممكن است داشته باشد و آن اينكه شهيدان علاوه بر اين كه با مشاهده مقامات برادران مجاهدى كه به آنها ملحق نشدهاند خوشحال مىشوند ، خودشان هم هيچگونه ترسى از آينده و غمى از گذشته ندارند ( 1 ) .
* ( يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّه وَفَضْلٍ ) * اين آيه در حقيقت تاكيد و توضيح بيشترى در باره بشارتهايى است كه شهيدان بعد از كشته شدن دريافت مىكنند آنها از دو جهت خوشحال و مسرور مىشوند :
نخست از اين جهت كه نعمتهاى خداوند را دريافت مىدارند ، نه تنها نعمتهاى او بلكه فضل او كه همان افزايش و تكرار نعمت است نيز شامل حال آنها مىشود .
ديگر اين كه آنها مىبينند كه خدا پاداش مؤمنان را ضايع نميكند ، نه پاداش شهيدان و نه پاداش مجاهدان راستينى كه شربت شهادت ننوشيدند ( * ( وَأَنَّ اللَّه لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ ) * ) در حقيقت آنچه را قبلا شنيده بودند در آنجا آشكار مىبينند .
شاهدى بر بقاى روح
از جمله آيات قرآن كه با صراحت ، دلالت بر بقاى روح دارد آيات فوق است كه در باره حيات شهيدان بعد از مرگ مىباشد ، و اينكه بعضى احتمال دادهاند كه مراد از حيات ، معنى مجازى آن است و منظور باقى ماندن آثار زحمات و نام و نشان آنها است ، بسيار از معنى آيه دور است و با هيچ يك از جملههاى آيات فوق ، اعم از روزى گرفتن شهيدان و سرور آنها از جهات مختلف ، سازگار نمىباشد بعلاوه آيات فوق ، دليل روشنى بر مسئله برزخ و نعمتهاى برزخى است كه شرح آن در ذيل آيه شريفه وَمِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ( سوره مؤمنون آيه 100 )
هامش
( 1 ) - بعبارت ديگر طبق تفسير اول ، ضميرهاى * ( أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ) * به باقيماندگان در دنيا بر ميگردد و طبق تفسير دوم به خود شهيدان .