با استفاده از حوادث جنگ احد آيه حقيقت ديگرى را به مسلمانان مىآموزد و آن اينكه اسلام آئين فرد پرستى نيست و به فرض كه پيامبر در اين ميدان شربت شهادت مىنوشيد وظيفه مسلمانان بدون ترديد ادامه مبارزه بود ، زيرا با مرگ يا شهادت پيامبر ، اسلام پايان نمىيابد بلكه آئين حقى است كه تا ابد جاويدان خواهد ماند .
مسئله فرد پرستى يكى از بزرگترين خطراتى است كه مبارزات هدفى را تهديد مىكند ، وابستگى به شخص معين اگر چه پيامبر خاتم باشد مفهومش پايان يافتن كوشش و تلاش براى پيشرفت ، به هنگام از دست رفتن آن شخص است و اين وابستگى يكى از نشانههاى بارز عدم رشد اجتماعى است .
مبارزه پيامبر ص با فرد پرستى يكى ديگر از نشانههاى حقانيت و عظمت او است زيرا اگر او به خاطر شخص خويش قيام كرده بود لازم بود اين فكر را در مردم تقويت كند كه همه چيز به وجود او بستگى دارد و اگر او از ميان برود همه چيز پايان خواهد يافت ، ولى رهبران راستين همانند پيغمبر اكرم ص هيچگاه مردم را به چنين افكارى تشويق نمىكنند ، بلكه به شدت با آن مبارزه مىكنند ، و به آنها مىگويند : هدف ما ، از خود ما بالاتر است و هرگز با نابودى ما نابود نخواهد شد و لذا قرآن با صراحت در آيه فوق مىگويد :
« محمد تنها فرستاده خدا است ، پيش از او هم فرستادگانى بودند كه از دنيا رفتند آيا اگر او بميرد يا كشته شود بايد شما سير قهقرايى كنيد ؟ و به آئين بت پرستى بازگرديد ؟ » جالب توجه اينكه : در آيه براى بيان سير قهقرايى جمله « * ( انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ ) * » به كار رفته است ، زيرا « اعقاب » جمع « عقب » ( بر وزن خشن ) به - معنى پاشنه پا است بنا بر اين « * ( انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ ) * » به معنى « عقب گرد مىكنيد » مىباشد و آن تصوير روشنى است از سير قهقرايى و ارتجاع به معنى واقعى است منتها از كلمه ارتجاع صريحتر و روشنتر است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 116
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١١٦