نكتهها :
1 - در آيه اول آمران به عدالت و دعوت كنندگان به معروف و حق در رديف پيامبران شمرده شدهاند و كفر به خداوند و كشتن پيامبران و كشتن اين گونه افراد در يك سطح قرار گرفته است و اين نهايت اهتمام اسلام را به مساله بسط عدالت در اجتماع روشن مىسازد .
از آيه دوم شدت مجازات كسانى كه اقدام به قتل چنين مردم صالحى بكنند به خوبى روشن مىشود ، زيرا سابقا گفتهايم « حبط » در باره همه گناهان نيست بلكه در مورد گناهان شديدى است كه اعمال نيك را نيز از ميان مىبرد ( 1 ) و از همه گذشته نفى شفاعت از اين اشخاص نشانه ديگرى بر شدت گناه آنها است .
2 - منظور از « * ( بِغَيْرِ حَقٍّ ) * » اين نيست كه مىتوان پيامبران را به حق كشت بلكه منظور اين است كه قتل پيامبران هميشه به غير حق و ظالمانه بوده است و به اصطلاح « به غير حق » قيد توضيحى است كه براى تاكيد آمده .
3 - از جمله « * ( فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ ) * » ( آنها را به عذاب شديد بشارت بده ) استفاده مىشود كه كافران معاصر پيامبر ص نيز مشمول اين آيه بودهاند در حالى كه مىدانيم آنها قاتل هيچ يك از انبياء نبودهاند و اين به خاطر آن است كه هر كس راضى به برنامه و مكتب و اعمال جمعيتى باشد در اعمال نيك و بد آنها سهيم است و چون اين دسته از كفار ( مخصوصا يهود ) نسبت به برنامههاى پيشينيان خود و اعمال خلاف آنها سخت وفادار بودند مشمول سرنوشت آنها خواهند بود .
4 - كلمه « بشارت » در اصل به معنى خبرهاى نشاطانگيز است كه اثر آن در « بشره » و صورت انسان آشكار مىگردد ، به كار بردن كلمه بشارت در مورد عذاب در اين آيه و بعضى ديگر از آيات قرآن در واقع يك نوع تهديد و استهزاء به افكار
هامش
( 1 ) براى توضيح و بررسى در باره مساله « حبط » به ذيل آيه 217 سوره بقره مراجعه فرمائيد .