شان نزول :
در تفسير على بن ابراهيم ( 1 ) آمده است : پس از نزول آيات ربا شخصى به نام « خالد بن وليد » خدمت پيامبر اكرم ص حاضر شده عرضه داشت : پدرم چون با « طائفه ثقيف » معاملات ربوى داشت و مطالباتش را وصول نكرده بود وصيت كرده است مبلغى از سودهاى اموال او كه هنوز پرداخت نشده است تحويل بگيرم آيا اين عمل براى من جايز است ؟
آيات فوق نازل شد و مردم را به شدت از اين كار نهى كرد .
در روايت ديگرى آمده است كه پيامبر ص بعد از نزول اين آيه فرمود :
الا ان كل ربا من ربا الجاهلية موضوع و اول ربا اضعه ربا العباس بن عبد المطلب
: « آگاه باشيد تمام مطالبات ربوى كه در زمان جاهليت مردم از يكديگر داشتهاند همگى بايد فراموش شود و نخستين مطالبات ربوى كه من آن را به دست فراموشى مىسپارم مطالبات عباس بن عبد المطلب است » ( 2 ) .
از اين جمله به خوبى استفاده مىشود كه پيامبر ص به هنگامى كه قلم سرخ بر مطالبات ربوى زمان جاهليت مىكشيد از بستگان خود شروع كرد و اگر در ميان آنها افراد ثروتمندى مانند عباس بودند كه در زمان جاهليت همچون ديگر ثروتمندان آلوده بودند پيامبر نخست مطالبات آنها را الغاء كرد .
و نيز در روايات آمده است كه پيامبر اسلام ص بعد از نزول اين آيات به فرماندار مكه دستور داد كه اگر آل مغيره كه از رباخواران معروف بودند دست از كار خود بر ندارند با آنها بجنگد ( 3 ) .
هامش
( 1 ) تفسير على بن ابراهيم ، جلد 1 صفحه 93 .
( 2 ) مجمع البيان ، جلد 1 - 2 صفحه 392 و الدر المنثور ، جلد 2 صفحه 109 با كمى تفاوت .
( 3 ) الدر المنثور ، جلد 2 صفحه 108 - 107 .