تحت فشار قرار دهد ، تكليف ديگران روشن است ، اگر چنين امرى مجاز بود ، لازم بود اين اجازه ، قبل از هر كس به پدر در باره فرزندش داده شود ، در حالى كه چنين حقى به او داده نشده است .
و از اينجا روشن مىشود كه اين آيه تنها مربوط به اهل كتاب نيست آن چنان كه بعضى از مفسران پنداشتهاند ، و همچنين حكم آيه هرگز منسوخ نشده است آن چنان كه بعضى ديگر گفتهاند بلكه حكمى است جاودانى و هماهنگ با منطق عقل .
سپس به عنوان يك نتيجه گيرى از جمله گذشته مىافزايد : « پس كسى كه به طاغوت ( بت و شيطان و انسانهاى طغيانگر ) كافر شود و به خدا ايمان آورد ، به دستگيره محكمى دست زده است كه گسستن براى آن وجود ندارد » ( * ( فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّه فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى لَا انْفِصامَ لَها ) * ) .
« طاغوت » صيغه مبالغه از ماده « طغيان » به معنى تعدى و تجاوز از حد و مرز است ، و به هر چيزى كه سبب تجاوز از حد گردد گفته مىشود ، از اين رو شياطين ، بتها ، حكام جبار و مستكبر و هر معبودى غير از پروردگار و هر مسيرى كه به غير حق منتهى مىشود ، همه طاغوت است ( بايد توجه داشت كه اين كلمه هم به معنى مفرد و هم به معنى جمع به كار مىرود ) .
در اين جمله قرآن مىگويد : هر كس به « طاغوت » كافر شود و از آن روى گرداند و به خدا ايمان آورد به دستگيره محكمى دست زده است كه هرگز گسسته نمىشود .
در اين كه منظور از « طاغوت » در آيه چيست ؟ مفسران سخنان بسيارى گفتهاند بعضى آن را به معنى شيطان و بعضى به معنى كاهنان و بعضى به معنى ساحران تفسير كردهاند ، ولى چنين به نظر مىرسد كه منظور ، همه آنها بلكه وسيعتر از آنها بوده باشد . يعنى همان مفهوم عامى كه از كلمه طاغوت استفاده مىشود كه هر موجود طغيان گر و هر آيين و مسير انحرافى و نادرست را در بر مىگيرد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 280
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٠