خود فكر مىكند و مردانى نيز ممكن است - به خاطر شرايط سهلتر كه زنان بيوه دارند - در فكر ازدواج با آنان باشند ، از طرفى بايد حريم زوجيت سابق نيز حفظ شود ، آنچه در بالا آمد ، دستور حساب شده اى است كه همه اين مسائل در آن رعايت شده است .
جمله « * ( وَلكِنْ لا تُواعِدُوهُنَّ سِرًّا ) * » مىفهماند كه علاوه بر لزوم خوددارى از خواستگارى آشكار ، نبايد در خفا و پنهانى ، با چنين زنانى در مدت عده ملاقات كرد و با صراحت خواستگارى نمود ، مگر اينكه صحبت به گونه اى باشد كه با آداب اجتماعى و موضوع مرگ شوهر سازش داشته باشد يعنى در پرده و با كنايه صورت گيرد .
تعبير به « عرضتم » از ماده « تعريض » ، به گفته راغب در مفردات ، به معنى سخنى است كه تاب دو معنى داشته باشد ، راست و دروغ يا ظاهر و باطن .
و به گفته مفسر بزرگوار مرحوم « طبرسى » در « مجمع البيان » ، تعريض ضد تصريح است ، در اصل از « عرض » گرفته شده كه به معنى كناره و گوشه چيزى است ( 1 ) .
در روايات اسلامى در تفسير اين آيه براى خواستگارى كردن به طور سربسته و به اصطلاح قرآن « قول معروف » مثالهايى ذكر شده به عنوان نمونه در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم كه فرمود : قول معروف اين است كه مثلا مرد به زن مورد نظرش بگويد : انى فيك لراغب و انى للنساء لمكرم ، فلا تسبقينى بنفسك ، « من به تو علاقه دارم زنان را گرامى مىدارم ، در مورد كار خود از من پيشى مگير » ( 2 ) .
همين مضمون يا شبيه به آن در كلمات بسيارى از فقهاء آمده است .
نكته قابل توجه اينكه گر چه آيه فوق ، بعد از آيه عده وفات قرار گرفته ، ولى فقهاء تصريح كردهاند كه حكم بالا ، مخصوص عده وفات نيست بلكه شامل غير آن
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، جلد 1 و 2 صفحه 338 .
( 2 ) نور الثقلين ، جلد 1 ، صفحه 232 حديث 905 .