شما نيست كه هر چه مىخواهند در باره خودشان به طور شايسته انجام دهند « و با مرد دلخواه خود ازدواج كنند . ( * ( وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْواجاً يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْراً فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ) * ) .
و از آنجا كه گاه اولياء و بستگان زن ، دخالتهاى بى موردى در كار او مىكنند و يا منافع خويش را در ازدواج آينده زن در نظر مىگيرند ، در پايان آيه خداوند به همه هشدار مىدهد و مىفرمايد : « خداوند از هر كارى كه انجام مىدهيد آگاه است » و هر كس را به جزاى اعمال نيك و بد خود مىرساند ( * ( وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ) * ) .
جمله « * ( فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ) * » با توجه به اينكه مخاطب ، مردان فاميل هستند ، نشان مىدهد كه گويى آزاد گذاشتن زن را بعد از مرگ شوهر ، براى خود گناه مىدانستند و به عكس تضييق و سختگيرى را وظيفه مىشمردند ، اين آيه به وضوح مىگويد آنها را آزاد بگذاريد و هيچ گناهى بر شما نيست ( در ضمن از اين تعبير استفاده مىشود كه ولايت پدر و جد نيز در اينجا ساقط است ) ولى به زنان نيز يادآورى مىكند كه آنها از آزادى خود سوء استفاده نكنند و به طور شايسته ( بالمعروف ) براى انتخاب شوهر جديد ، اقدام نمايند .
طبق رواياتى كه از پيشوايان اسلام به ما رسيده است زنان موظفند در اين مدت شكل سوگوارى خود را حفظ كنند ، يعنى مطلقا آرايش نكنند ، ساده باشند و البته فلسفه نگاهدارى اين چنين عده اى نيز همين را ايجاب مىكند .
اسلام زنان را به حدى از آداب و رسوم خرافى دوران جاهلى نجات داد كه برخى پنداشتند حتى در همين مدت كوتاه عده هم مىتوانند ازدواج كنند ، يكى از همين زنان كه چنين مىپنداشت ، روزى خدمت پيغمبر اكرم ص آمد و مىخواست اجازه براى ازدواج مجدد بگيرد ، از پيغمبر اكرم ص سؤال كرد آيا اجازه مىدهيد سرمه كشيده و خود را آرايش دهم ؟
حضرت فرمود : شما زنان موجودات عجيبى هستيد ! تا قبل از اسلام عده
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 194
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٤