* ( الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلَّا دُعاءً وَنِداءً ) * ) .
آرى آنها به گوسفندان و حيواناتى مىمانند كه از فريادهاى چوپان خيرخواه و دلسوز چيزى جز سر و صدايى كه فقط تحريك آنى در آنها دارد نمىفهمند .
و در پايان آيه براى تاكيد و توضيح بيشتر اضافه مىكند « آنها كر و لال و نابينا هستند و لذا چيزى درك نمىكنند » ! ( * ( صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ ) * ) .
و به همين دليل آنها تنها به سنتهاى غلط و خرافى پدران خود چسبيدهاند و از هر دعوت سازنده اى رويگردانند ( 1 ) .
بعضى از مفسران تفسير ديگرى براى آيه ذكر كردهاند ، و آن اينكه مثل كسانى كه بتها و خدايان ساختگى را صدا مىزنند همچون كسى است كه حيوانات بىشعور را صدا مىزند ، نه آن حيوانات از سخنان او چيزى درك مىكنند و نه اين معبودهاى ساختگى از سخنان عابدان خود ، چرا كه اين بتها كرند و كورند و لال ( دقت كنيد ) .
ولى بيشتر مفسران تفسير اول را انتخاب كردهاند و در روايات اسلامى نيز به آن اشاره شده است ، و ما نيز آن را انتخاب كرديم .
هامش
( 1 ) البته مطابق اين تفسير آيه نياز به تقدير دارد و در اصل چنين است مثل الداعى للذين كفروا الى الايمان . . . يعنى مثال كسى كه كافران را به سوى ايمان دعوت مىكند مثل چوپان دلسوز است . . .
و بنا بر اين جمله « * ( صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ ) * » توصيفى است براى اين گونه افراد كه تمام ابزار درك را عملا از دست دادهاند ، نه اينكه چشم و گوش و زبان ندارند ، دارند ولى چون از آن استفاده نمىكنند گويى ندارند !