فرزندان آرامش خاطر خود را باز يافت .
اين نكته نيز قابل توجه است كه حضرت « اسماعيل » پدر يا جد « يعقوب » نبود ، بلكه عموى او بود ، در حالى كه در آيه مورد بحث كلمه « آباء » جمع « اب » به كار رفته ، و از اينجا روشن مىشود كه در لغت عرب گاهى كلمه « اب » به عمو اطلاق مىگردد ، و از همين رو مىگوئيم اگر اين كلمه در مورد « آزر » در قرآن به كار رفته مانع از آن نيست كه آزر عموى ابراهيم باشد نه پدرش ( دقت كنيد ) .
آخرين آيه مورد بحث گويا پاسخ به يكى از اشتباهات يهود است ، چرا كه آنها بسيار روى مساله نياكانشان و افتخارات آنها و عظمتشان در پيشگاه خدا تكيه مىكردند و گمانشان اين بود كه اگر خودشان آلوده باشند در پرتو چنين نياكانى اهل نجاتند .
قرآن مىگويد : « آنها امتى بودند كه درگذشتند ، و اعمالشان مربوط به خودشان است ، و اعمال شما نيز مربوط به خود شما است » ( * ( تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَها ما كَسَبَتْ وَلَكُمْ ما كَسَبْتُمْ ) * ) .
« و شما هرگز مسئول اعمال آنها نخواهيد بود » ( همانگونه كه آنها مسئول اعمال شما نيستند ) ( * ( وَلا تُسْئَلُونَ عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ ) * ) .
بنا بر اين به جاى اينكه تمام هم خود را مصروف به تحقيق و مباهات و افتخار نسبت به نياكان خود كنيد در اصلاح عقيده و عمل خويش بكوشيد .
گر چه ظاهرا مخاطب در اين آيه يهود و اهل كتابند ولى پيدا است اين حكم مخصوص آنها نيست ، ما مسلمانان نيز مشمول همين اصل اساسى هستيم كه « از فضل پدر تو را چه حاصل » ؟ ! .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 465
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٦٥