جالب اينكه ابراهيم نخست تقاضاى « امنيت » و سپس درخواست « مواهب اقتصادى » مىكند ، و اين خود اشاره اى است به اين حقيقت كه تا امنيت در شهر يا كشورى حكمفرما نباشد فراهم كردن يك اقتصاد سالم ممكن نيست ! .
در اينكه منظور از ثمرات چيست ؟ مفسران گفتگوها دارند ، ولى ظاهرا ثمرات يك معنى وسيع دارد كه هر گونه نعمت مادى ، اعم از ميوهها و مواد ديگر غذايى ، و نعمتهاى معنوى را شامل مىشود ، در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم كه فرمود : هى ثمرات القلوب : « منظور ميوه دلها است » ! اشاره به اينكه خداوند محبت و علاقه مردم را به مردم اين سرزمين جلب مىكند .
اين نكته نيز قابل توجه است كه ابراهيم اين تقاضا را تنها براى مؤمنان به توحيد و روز جزا مىكند ، شايد به خاطر اينكه از جمله * ( لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ ) * در آيات گذشته به اين حقيقت پى برده بود كه گروهى از نسلهاى آينده او ، راه شرك و ظلم و ستم مىپويند ، و او در اينجا ادب را رعايت كرد و آنها را از دعاى خود استثنا نمود .
به هر حال خداوند در پاسخ اين تقاضاى ابراهيم چنين « فرمود : اما آنها كه راه كفر را پوييدهاند بهره كمى ( از اين ثمرات ) به آنها خواهم داد » ( و به طور كامل محروم نخواهم كرد ! ) ( * ( قالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُه قَلِيلًا ) * ) .
اما در سراى آخرت « آنها را به عذاب آتش مىكشانم و چه بد سر انجامى دارند » ( * ( ثُمَّ أَضْطَرُّه إِلى عَذابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ) * ) .
اين در واقع صفت « رحمانيت » همان رحمت عامه پروردگار است كه از خوان نعمت بى دريغش همه بهره مىگيرند ، و از خزانه غيبش خوبان و بدان وظيفه خور باشند ، ولى سراى آخرت كه سراى رحمت خاص او است ، رحمت و نجاتى براى آنها نيست .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 452
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٥٢