مخصوص ) نيست ، بلكه عدد تكثيرى است كه به معنى تعداد زياد و فراوان مىباشد ، و اين در كلام عرب و حتى قرآن نظائر قابل ملاحظه اى دارد مثلا در آيه 27 سوره لقمان مىخوانيم : وَلَوْ أَنَّ ما فِي الأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَالْبَحْرُ يَمُدُّه مِنْ بَعْدِه سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّه : « اگر درختان زمين قلم گردند ، و دريا مركب ، و هفت دريا بر آن افزوده شود ، كلمات خدا را نمىتوان با آن نوشت » .
به خوبى روشن است كه منظور از لفظ « سبعه » در اين آيه عدد مخصوص هفت نيست بلكه اگر هزاران هزار دريا نيز مركب گردد ، نمىتوان علم بىپايان خداوند را با آن نگاشت .
بنا بر اين سماوات سبع اشاره به آسمانهاى متعدد و كرات فراوان عالم بالا است بى آنكه عدد خاصى از آن منظور باشد .
4 - آنچه صحيحتر به نظر مىرسد ، اين است كه مقصود از « سماوات سبع » همان معنى واقعى آسمانهاى هفتگانه است ، تكرار اين عبارت در آيات مختلف قرآن ، نشان مىدهد كه عدد « سبع » در اينجا به معنى تكثير نيست ، بلكه اشاره به همان عدد مخصوص است .
منتها از آيات قرآن چنين استفاده مىشود كه تمام كرات و ثوابت و سياراتى را كه ما مىبينيم همه جزء آسمان اول است ، و شش عالم ديگر وجود دارد كه از دسترس ديد ما و ابزارهاى علمى امروز ما بيرون است و مجموعا هفت عالم را به عنوان هفت آسمان تشكيل مىدهند .
شاهد اين سخن اينكه : قرآن مىگويد : وَزَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ :
« ما آسمان پائين را با چراغهاى ستارگان زينت داديم » ( فصلت - 12 ) .
در جاى ديگر مىخوانيم : إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ : « ما آسمان پائين را با كواكب و ستارگان زينت بخشيديم » ( صافات - 6 ) .
از اين آيات به خوبى استفاده مىشود كه همه آنچه را ما مىبينيم و جهان
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 167
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٦٧