* ( أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ) * ( 1 ) ( البته ما شما را به مقدارى از خوف و گرسنگى و كاهش در اموال و نفوس و محصولات آزمايش مىكنيم كسانى كه هنگامى كه مصيبتى به آنان برسد مىگويند : ما از آن خداييم و به سوى او برمىگرديم ، براى آنان درودهايى از پروردگارشان نصيب مىگردد و آنان هدايت يافتگانند . ) خود آزمايش به وسيله عوامل ترس و گرسنگى و كاهش در اموال و نفوس و محصولات ، قانونى است كه به جهت صبر و شكيبايى در بارهء آنها و احساس اين كه آزمايش مستند به حكمت و مشيت خداونديست ، روح آدمى قدرت اعتلاء به دست مىآورد و بر تكيه او بر پيشگاه خداوندى مىافزايد . اين رنجها و بليّات ، نتايج دگرگونى مستند به گناه و خطا نيستند بلكه مستند به الطاف خداوندى مىباشند كه يكى از آنها احساس اين قضيه سازنده است كه * ( إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * ( 2 ) ( ما از آن خداييم و به سوى او برمىگرديم ) . اين آزمايش در فرهنگ ادبى اقوام و ملل آگاه نيز ديده مىشود :
مولوى ( 3 ) * ( وَأَنَّه هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكى . وَأَنَّه هُوَ أَماتَ وَأَحْيا . ) * ( 4 ) ( قطعا اوست خداوندى كه مىخنداند و مىگرياند و اوست خداوندى كه مىميراند و زنده مىكند . )