هر حال در مسير انجام تكاليف إلهى سپرى گردد ، خود نوعى از شهادت محسوب مىشود . همهء انبياى عظام با شهادت معمولى رخت از اين دنيا نبسته‌اند ، با اين حال بدان جهت كه زندگى آنان در جاذبهء ربوبى به پايان رسيده است ، مانند اينست كه شهيد از اين دنيا رفته‌اند . ترك آتش بس كه امام حسن مجتبى عليه السلام با معاويه فرمود و روزگارى عمر مباركش در موقعيت آتش بس مزبور گذشت ، لازمه اش نيست كه آن فتنه و فسادى كه معاويه و پيروان او به راه انداخته بودند ، مورد رضايت آن بزرگوار بوده است ، بلكه آن حضرت و پيروان راستين او شديدترين ناگواريها را در آن زمان متحمل شدند و تسليم ماكياولىهاى آن دوران ( معاويه و مگسهاى سفره‌هاى رنگين او ) نگشتند . اين مطلب را كه امير المؤمنين عليه السلام در اين خطبه فرموده است در مورد ديگر چنين فرموده است : « أفلح من نهض بجناح أو استسلم فأراح ( 1 ) ( رستگار شد كسى كه با بال به حركت در آمد ، يا آرام شد و راحت گشت ) پس از آن جريانات و حوادث ، قضاى إلهى مدت آزمايش و فتنه‌ها به پايان رسيد ، آن رادمردان با ايمان ، شمشيرها را كشيده و آمادهء پيكار با باطل گشتند ، ولى بينايىهاى درونى بر روى شمشيرها داشتند و به وسيلهء اوامر رهبر و واعظشان به پروردگار خود نزديك شدند .