گفتار ششم : ترجمههاى اين كتاب و امتياز اين ترجمه
چون كتاب الهيئة و الإسلام چاپ و پخش شد ، مورد توجه مردم بيدار و دانشمندان هوشيار گرديد و بالطبع به ترجمهء آن اقدام نمودند .
نخستين كسى كه به ترجمهء آن قيام نمود ! مولوى سيد محمد هارون هندى بود كه آن را به زبان اردو ترجمه نمود و به نام البدر التمام فى ترجمة الهيئة و الاسلام ، و در لاهور چاپ گرديد . مترجم شادروان از بزرگان دانشمندان هند بوده و در اواسط جنگ عمومى اين جهان را بدرود گفته و درگذشت . سپس « سيد احمد » فرزند سيد ابراهيم هندى نيز به زبان هندى ترجمه نمود و آن را فلسفة الاسلام نام نهاد و در سال 1330 ه . در لكنهو چاپ شد ، مترجم مزبور نخست از روحانيان هند به شمار مىرفت و اكنون از پزشكان آن سامان محسوب مىشود .
در سال 1329 ه . ق . شاهزاده « محمدباقر ميرزا » كه فرمانفرماى ايالت غرب بود ، آن را به فارسى ترجمه نمود ، ولى از چگونگى سرانجام آن ترجمه آگاهى نداريم « 1 » .
هامش
( 1 ) . شاهزاده محمد باقر ميرزا خسروى مؤلف شمس و طغرا ط . م . تهران 1329 ه . ش . كه از ادباى بزرگ عصر حاضر به شمار مىرفت .
رشيد ياسمى دربارهء اين ترجمهء مىگويد : « كتاب الهيئة و الإسلام تأليف علامه هبة الدين شهرستانى را كه به زبان عربى در آخر ذيحجه 1327 ه . ق . انجام يافته ، سه سال بعد به فارسى ترجمه نموده است . اين نيز در نهايت فصاحت و به نحو احسن انجام گرفته و متأسفانه هنوز به طبع نرسيده است . »
به مقدمهء چاپ اول كتاب شمس و طغرا ، به قلم رشيد ياسمى مراجعه شود . ( چ )