كواكب معانى را بالاى محور تحقيق مىچرخاند ؟ و تا مشاهده كنى دايرههاى مسائل آن را كه چگونه منطقههاى دلايل را در عالم عوالم تدقيق مىنماياند ؟ در آن هنگام به مؤلف بزرگوارش تشكر و امتنان را هديه كن كه سزاوار تشكر و سپاس است . . . » .
6 . ميرزا عبدالرحيم طالبوف از « روسيه » مىنگارد : « كتاب الهيئة و الإسلام را كه ديدم ، به آرزوى خود رسيدم ، متأسفانه ديدههايم از روشنايى افتاده و از فيض ترجمه آن به زبان روسى محروم شدم . اگر همچو فيضى را در مىيافتم و اين كتاب را به زبان روسى ترجمه مىكردم ، آن وقت جهانيان مىديدند سرعت انقياد دانشمندان روسيه را بر اسلام . سزاوار است مسلمانان بر وجود شما افتخار نمايند ، زيرا كه كشفيات دينى شما برتر از كشفيات فنى دانشمندان اروپاست . . . » .
7 . شادروان مؤيد الاسلام سيد جلال الدين حسين كاشانى مؤسس نشريه حبل المتين كلكته - سال 1331 ه . - در نشريهء حبل المتين تحت عنوان « الهيئة و الاسلام » مىنگارد : « يكى از مآثر عظيم الفايدهء اسلاميان در اين اوان ، همانا ظهور اسرار فلسفهء اسلام است كه اين كتاب مستطاب شرح آن را به عهدهء كفايت خود با يك اسلوب فنى و تاريخى گرفته است و به قلم حضرت مستطاب فيلسوف المسلمين سيد العلماء و المجتهدين آقاى علامه شهرستانى نگارش يافته است » .
اين تحرير بىنظير نه تنها روشن مىسازد سابقيت پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله و ائمهء عترتش عليهم السلام را بر دانشمندان اروپا ، در بيان مخفيات عالم افلاك و اظهار اسرار دور از حس و ادراك است ، بلكه تسكين خواطر بسيارى از متفكران در اين مسائل را نيز عهدهدار است ، زيرا كه از بس تفاسير آيات و احاديث ما آلوده به مسائل هيئت بطلميوسى و فلسفهء يونان شده بود ، حقايق آنها در پس پردههاى تأويلات ، مستور مانده ، به علاوهء آن ، از شنيدن اكتشافات حسّى اين عصر ، به جز حدوث مشكلات و پريشانى خاطر ، چيزى عايد ارباب نظر نمىشد .
تأليف اين كتاب شريف ، گرچه به زبان عربى است و ليكن نظر به اهميت آن ،
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 505
مساهمون: خسرو شاهى
ص٥٠٥