اسامى سيارات ذكر كرده ، با نظام جديد و قرآن مجيد و ساير احاديث موافقت تام دارد ، چنان كه در « امر اول از مسئلهء صفات قمر » ذكر شد . پس اول مشترى و سپس سيارات را از بالا به پايين شمارش فرموده و قمر را بعد از مشترى و عطارد را بعد از قمر ذكر نموده است و اين كلام بنا بر هيئت جديد نشاندهندهء نظامى سديد است ، بر خلاف اين كه آن را ناظر به هيئت قديم بدانيم كه در اين صورت نظم و ترتيب ذكرشده آن مشوش خواهد شد .
مقاله سوم : در كتاب فرج المهموم سيد بن طاوس و در كتاب بحارالانوار است كه امام على عليه السلام از « سرسفيل دهقان » - اخترشناس ايرانى - به طور آزمايش پرسيد :
اخبرني عن طول أسد و تباعده من المطالع و المراجع و ما الزهرة من التوابع و الجوامع ؛
بگو ببينم طول برج اسد و بُعد آن نسبت به مشارق و مغارب چيست ؟ و محل زهره در بين توابع و جوامع كجاست . . . ؟ !
به طور شايع لفظ « توابع » به اصطلاح متأخرين بر « أقمار » اطلاق مىشود براى اينكه در سر خود تابع سياراتند و نيز « جوامع » بر « شموس » اطلاق مىشود ، براى اينكه شموس جامع و حافظ نظامات تابع خود هستند . و نيز دانشمندان معتقدند كه عنوان سيارات متوسط بين اقمار تابع و شموس جامع است و به عبارت ديگر ، سيارات فرزندان « جوامع » و مادران « توابع » يا مجذوب جوامع و جاذب توابعند ! و همچنين در اكثر جهات محلى ، ارتباط بين اقمار و شموساند و در سير و تكوين و جذب و محل و حجم و غيره ، موقعيت اين طايفه در وسط آن دو قبيله است ! بنابراين ، معناى فرمايش امام على عليه السلام يعنى جملهء « ما الزهرة من التوابع و الجوامع » معلوم است و مقصود ، نسبت عنوان سيارهء زهره باعنوان توابع و جوامع است و البته اگر « سرسفيل » فارسى ، در هيئت جديد دستى داشت ، جواب مىداد : نسبت آن « توسط » است ! يعنى نسبت اقمار با سيارات است يا شموس . و بنابراين ، مقصود از ذكر « زهره »
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 464
مساهمون: خسرو شاهى
ص٤٦٤