با اين مباحث كه تاكنون مطرح نموديم ، تفكيك حقايق ارزشى از علوم ، تضعيف علوم و اهانت نابخشودنى به آنها است ، نه جدا كردن ارزشها از علوم و تحقير آنها .
چند جملهء مختصرى هم از آلبرت اينشتين هم كاروان ماكس پلانك كه بىشك در علم امروز دنيا اثر گذاشته است نقل مىكنيم : « شريفترين و نجيبترين انفعالى كه بشر قادر به درك آن است ، انفعال عرفانى است . هسته و جوانهء همهء هنرها و هر دانش واقعى در چنين انفعالى نهفته است . كسى كه از اين احساس عارى باشد و قابليت آن را نداشته باشد كه محو حيرت و شگفتى ( با مشاهدهء عظمت و شكوه هستى ) گردد و زندگى را با بيم و وحشت ( دهشت ) ( 1 ) بگذارند ، چنين شخصى مرده اى بيش نيست . وقوف به اين نكته كه آنچه در قدرت ادراك ما نيست به واقع موجود است و گاهگاه فقط جلوه هايى از اين دانش عظيم و زيبايى درخشان آشكار مىگردد ( گاهگاهى جلوه هايى از آنچه كه در قدرت ادراك ما نيست بوسيلهء دانشهاى ما آشكار مىگردد . ) و حال آنكه ادراك حقير ما فقط قادر به فهم خشنترين صور آن مىباشد ، چنين وقوفى و چنين احساسى به نظر من مركز احساسات مذهبى واقعى مىباشد . اگر مفهوم مذهب را از اين لحاظ در نظر گيريم و منحصرا از اين لحاظ ، من در شمار كسانى هستم كه صاحب عميقترين احساسات